• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Dossier Grondwetswijzigingen

In dit dossier proberen we u steeds de actuele stand van zaken te geven rond de verschillende voorstellen. We gaan slechts in op de voorstellen die direct of indirect te maken hebben met de Grondwetsartikelen 1 t/m 23.

 

Procedure Grondwetswijziging

Er moeten vijf stappen gezet worden om tot een Grondwetswijziging te komen.

  • Stap 1  Eerste lezing door Tweede Kamer
    besluitvorming bij gewone meerderheid

  • Stap 2 Eerste lezing door Eerste Kamer
    besluitvorming bij gewone meerderheid

  • Stap 3  Tweede lezing door nieuwe Tweede Kamer
    besluitvorming bij 2/3 meerderheid

  • Stap 4  Tweede lezing door nieuwe Eerste Kamer
    besluitvorming bij 2/3 meerderheid

  • Stap 5   Na publicatie in het Staatsblad treedt de wet in werking

 


Stand van zaken

Bijgewerkt: 05.02.2020

 

Stap 1
Op weg naar eerste lezing door Tweede Kamer

 

Nw. art. Gw   Modernisering rol van de Koning

  • initiatief PVV (ingediend 2011)


Nw. art. Gw
   De rol van de Koning bij kabinetsformaties

  • initiatief PVV (ingediend 2011)

 

Nw. art. Gw   Terugzendrecht voor Eerste Kamer

  • regeringsvoorstel (ingediend 2020)

Toelichting    Op aanbeveling van de Staatscommissie Parlementair stelsel. Op dit moment kan de Eerste Kamer alleen maar ‘ja’ of ‘nee’ zeggen tegen een wetsvoorstel dat door de Tweede Kamer is aangenomen. Met een terugzendrecht krijgt de Eerste Kamer een extra mogelijkheid. Als zij vindt dat een wetsvoorstel verbeterd kan worden, dan kan zij het veranderen en terugsturen aan de Tweede Kamer. De Tweede Kamer moet dan beslissen of ze akkoord gaat met de veranderingen.

 

Stap 2
Op weg naar eerste lezing door Eerste Kamer

Nw. art. Gw   Een tweederde meerderheid vereiste voor goedkeuring Europese verdragen

  • initiatief LPF, SGP (ingediend 2006)
  • Stap 1 TK 22.09.2015
  • Stap 2 EK 24.01.2017
  • wachten op eindrapport Commissie-Remkes

 

Nw. art. Gw   Wijziging zittingstermijn Eerste Kamer van vier naar zes jaar; om de drie jaar wordt de helft gekozen

  • regeringsvoorstel (ingediend 2020)
  • Stap 1 TK 08.12.2020

Toelichting  Op aanbeveling van de Staatscommissie Parlementair stelsel. De leden van de Eerste Kamer krijgen een zittingstermijn van zes in plaats van vier jaar. Om de drie jaar wordt dan de helft van de leden gekozen door de Provinciale Staten. Deze manier van kiezen bestond tot 1983. Een langere zittingstermijn van de Eerste Kamer past bij haar rol als bewaker van de kwaliteit van de wetgeving, op enige afstand van de actuele politiek in de Tweede Kamer, aldus het kabinet.

 

Nw. art. Gw   Wijziging procedure Grondwetswijziging

  • regeringsvoorstel (ingediend 2020)
  • Stap 1 TK 08.12.2020

Toelichting    Op aanbeveling van de Staatscommissie Parlementair stelsel. Bij de tweede lezing van een Grondwetswijziging vergaderen Tweede Kamer en Eerste Kamer samen. In zo'n gezamenlijke vergadering moet 2/3 van de leden voor zijn. Doordat de Kamers gezamenlijk beslissen, wordt voorkomen dat zij op zo’n belangrijk moment tegenover elkaar komen te staan.

 

Stap 3
Op weg naar tweede lezing door Tweede Kamer

Preambule   Toevoeging van de preambule 'De Grondwet waarborgt de grondrechten en de democratische rechtsstaat'

  • regeringsvoorstel (ingediend 2012/2016)
  • Stap 1   TK 06.06.2017
  • Stap 2   EK 06.03.2018

Toelichting   In de huidige Grondwet is het uitgangspunt van de algemene bepaling niet expliciet opgenomen, al is het wel richtinggevend voor wetgeving en praktijk. Met de wijziging van de Grondwet wordt uitvoering gegeven aan de wens van de Eerste Kamer (motie Engels c.s. in 2012) naar aanleiding van het rapport van de Staatscommissie Grondwet. Oorspronkelijk voorstel uit 2012: 'De Grondwet waarborgt de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten.'
De regering heeft dit voorstel overgenomen in juni 2016. De algemene bepaling geeft de contouren aan voor het lezen en begrijpen van de Grondwet. Door amendement Koopmans is de tekst gewijzigd.

 

Art. 1 Gw   'Handicap' en 'hetero- of homoseksuele gerichtheid' als antidiscriminatiegronden

  • initiatief D66, GroenLinks en PvdA (ingediend 2010)
  • Stap 1   TK 30-06-2020
  • Stap 2   EK 09-02-2021

Toelichting   Dit initiatiefvoorstel van de Tweede Kamerleden Bergkamp (D66), Özütok (GroenLinks) en Van den Hul (PvdA) voegt handicap en seksuele gerichtheid als verboden discriminatiegronden toe aan art.1 Gw.
Er ligt nog een motie die 'abortus op grond van een handicap' discriminerend noemt ten opzichte van kinderen zonder handicap.

 

Art. 13 Gw   Modernisering formulering brief-, telefoon-  en telegraafgeheim

  • regeringsvoorstel (ingediend 2014}
  • Stap 1   TK 14-09-2017
  • Stap 2   EK 11-07-2017


Art. 17 Gw
   Toevoeging van een bepaling over het recht op een eerlijk proces: 'Ieder heeft bij het vaststellen van zijn rechten en verplichtingen of bij het bepalen van de gegrondheid van een tegen hem ingestelde vervolging recht op een eerlijk proces binnen een redelijke termijn van een onafhankelijke en onpartijdige rechter.

  • regeringsvoorstel (ingediend 2016)
  • Stap 1   TK 11.07.2016
  • Stap 2   EK 20.02.2017


Art. 55 Gw
   Door niet-ingezetenen gekozen kiescollege voor de verkiezing van de Eerste Kamer

  • regeringsvoorstel (ingediend 2020)
  • 1e stap   TK 02.06.2020
  • 2e stap   EK 13.10.2020

Toelichting   Dit voorstel is het gevolg van een afspraak in het regeerakkoord Rutte III. Het is een aanpassing van het stemproces zodat Nederlanders die in het buitenland wonen, hun kiesrecht voor de Eerste Kamer kunnen uitoefenen bij gebrek aan een Provinciale Staten.


Stap 4
Op weg naar tweede lezing door Eerste Kamer

Geen voorstellen die wachten op Stap 4

 

Stap 5
Afgeronde voorstellen

Art. 131 Gw   Deconstitutionalisering benoeming CdK en burgemeester, Art.131 verdwijnt uit de Grondwet

  • initiatief Gerard Schouwen (D66) (ingediend 2013)
    tweede lezing door Rob Jetten (D66)
  • Stap 1   TK 12.09.2014
  • Stap 2   EK 28.04.2015
  • Stap 3   TK 23.01.2018
  • Stap 4   EK 20.11.2018

 

Ingetrokken voorstellen

Art. 120 Gw   Het invoeren van een rechterlijke toetsing

  • initiatief GroenLinks (ingediend 2002)
  • ingetrokken 09.10.2018


Nw. art. Gw
   Nederlandse taal in de Grondwet

  • regeringsvoorstel (ingediend 2010)
  • ingetrokken 15.02.2018


Nw.art. Gw
   Zorgplicht voor dieren

  • initiatief GroenLinks (ingediend 2006)
  • ingetrokken 15.01.2019

 

Uitgelicht

 


Kraakhelder

Een dag voor de installatie van de nieuwe Tweede Kamer op 31 maart 2021 twitterde Pieter Omtzigt:
Morgen zal ik aanwezig zijn bij de installatie van de nieuwe Kamer en mijn zetel als Kamerlid innemen. Vergeet niet, ik zit er niet voor mijn eigen kiezers of voor het CDA. Artikel 50 van de Grondwet is kraakhelder. De Staten-Generaal vertegenwoordigen het gehele Nederlandse volk. Volksvertegenwoordiger is het hoogste ambt dat we kennen in dit land.
De opgaven waar we als land voor staan zijn enorm. Door COVID-19 zitten we in de grootste crisis sinds WOII, de wooncrisis. En er zijn grote problemen met macht en tegenmacht die om oplossingen vragen. Dat begint bij een parlement dat zijn controlerende functie serieus neemt.  (21.03.30)

Knipoog

 

Geruststellend

In het artikel 'De eerste crisis was de pandemie, de tweede de bestrijding' in de Volkskrant van 30 januari 2021 verzuchtte Martin Sommer:
‘Nederland presteert dus niks, maar de geruststellende gedachte is dat alles volgens plan verloopt.' (02.02.2021)

 

NET VERSCHENEN

Voermans Wim Voermans,
Het land moet bestuurd worden

Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans publiceert regelmatig over politiek en bestuur in de Nederlandse polder. In zijn nieuwste boek komt hij tot de conclusie dat er sprake is van paalrot in de pijlers van de Nederlandse democratie. Politici weigeren volgens hem onder ogen te zien dat het de hoogste tijd is zaken te veranderen. Voermans schrijft dat de professionalisering ervoor zorgt dat onze bestuurders zich steeds meer kunnen onttrekken aan de controlerende macht van de volksvertegenwoordiging. 'Polderend gaat de democratie ten onder', schreef NRC boven een artikel over het boek.

Kijk hier voor meer nieuwe publaties