• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Dossier Grondwetswijzigingen

In dit dossier proberen we u steeds de actuele stand van zaken te geven rond de verschillende voorstellen. We gaan slechts in op de voorstellen die direct of indirect te maken hebben met de Grondwetsartikel 1 t/m 23.

 

Vier stappen

Er moeten vier stappen gezet worden om tot een Grondwetswijziging te komen.

  • Stap 1  Eerste lezing door Tweede Kamer
    besluitvorming bij gewone meerderheid

  • Stap 2 Eerste lezing door Eerste Kamer
    besluitvorming bij gewone meerderheid

  • Stap 3  Tweede lezing door volgende Tweede Kamer
    besluitvorming bij 2/3 meerderheid

  • Stap 4  Tweede lezing door volgende Eerste Kamer
    besluitvorming bij 2/3 meerderheid

 

Stap 1
Eerste lezing Tweede Kamer

Art. 1 Gw   'Handicap' en 'hetero- of homoseksuele gerichtheid' als antidiscriminatiegronden
initiatief D66 en GroenLinks (ingediend 2010)

Art. # Gw   Modernisering rol van de Koning
initiatief PVV (ingediend 2011)

Art. # Gw   De rol van de Koning bij kabinetsformaties
initiatief PVV (ingediend 2011)

 

Stap 2
Eerste lezing Eerste Kamer

Art. # Gw   Tweederde meerderheid-vereiste voor goedkeuring Europese verdragen
initiatief LPF, SGP (ingediend 2006)
Stap 1 TK 22-09-2015, EK 24-01-2017: wachten op eindrapport Commissie-Remkes

 

Stap 3
Tweede lezing Tweede Kamer

Preambule   Toevoeging van de preambule 'De Grondwet waarborgt de grondrechten en de democratische rechtsstaat'
regeringsvoorstel (ingediend 2012/2016)
Stap 1   TK 06-06-2017
Stap 2   EK 06-03-2018

Toelichting In de huidige Grondwet is het uitgangspunt van de algemene bepaling niet expliciet opgenomen, al is het wel richtinggevend voor wetgeving en praktijk. Met de wijziging van de Grondwet wordt uitvoering gegeven aan de wens van de Eerste Kamer (motie Engels c.s. in 2012) naar aanleiding van het rapport van de Staatscommissie Grondwet. Oorspronkelijk voorstel uit 2012: 'De Grondwet waarborgt de democratie, de rechtsstaat en de grondrechten.'
De regering heeft dit voorstel overgenomen in juni 2016. De algemene bepaling geeft de contouren aan voor het lezen en begrijpen van de Grondwet. Door amendement Koopmans is de tekst gewijzigd.

Art. 13 Gw   Modernisering formulering brief-, telefoon-  en telegraafgeheim
regeringsvoorstel (ingediend 2014)
Stap 1   TK 14-09-2017
Stap 2   EK 11-07-2017

Art. 17 Gw   Toevoeging van een bepaling over het recht op een eerlijk proces: 'Ieder heeft bij het vaststellen van zijn rechten en verplichtingen of bij het bepalen van de gegrondheid van een tegen hem ingestelde vervolging recht op een eerlijk proces binnen een redelijke termijn van een onafhankelijke en onpartijdige rechter.'
regeringsvoorstel (ingediend 2016)
Stap 1   TK 11-07-2016
Stap 2   EK 20-02-2017

 

Stap 4
Tweede lezing Eerste Kamer

Geen voorstellen die wachten op Stap 4

 

Afgeronde voorstellen

art. 131 Gw   Deconstitutionalisering benoeming CdK en burgemeester, artikel 131 verdwijnt uit de Grondwet
initiatief # (ingediend 2013)
Stap 1   TK ##-09-2013
Stap 2   EK 28-04-2015
Stap 3   TK 23-01-2018
Stap 4   EK 20-11-2018

 

Ingetrokken voorstellen

art. 120 Gw   Het invoeren van een rechterlijke toetsing
initiatief GroenLinks (ingediend 2002)
ingetrokken 09-10-2018

art. # Gw   Nederlandse taal in de Grondwet
regeringsvoorstel (ingediend 2010)
ingetrokken 15-02-2018

art. # Gw   Zorgplicht voor dieren
initiatief GroenLinks (ingediend 2006)
ingetrokken 15-01-2019

 

Dossier laatst bijgewerkt op 25 februari 2019

Uitgelicht


Statenverkiezingen in Caribisch Nederland
In 2010 zijn Saba, Sint-Eustatius en Bonaire bijzondere gemeenten van Nederland geworden. Bij deze operatie werd vergeten om de drie bij een provincie in te delen met als gevolg dat de Nederlandse staatsburgers daar niet in de gelegenheid zouden zijn om (indirect) hun stem uit te brengen voor de Eerste Kamer.
Om het probleem op te lossen is de Kieswet aangepast en daarvoor moest in 2017 ook de Grondwet veranderd worden. Aanvankelijk was het plan om de drie betrokken eilandsraden mee te laten stemmen voor de Eerste Kamer. Daar deed zich echter de moeilijkheid voor dat net als bij de gemeenteraden ook niet-Nederlanders voor de eilandraden mogen stemmen, terwijl voor de Statenverkiezingen het Nederlanderschap een vereiste is.
Voor de drie kleine Caribische eilanden is daarom een aparte verkiezing in de Kieswet bedacht. Tegelijk met de eilandsraadverkiezingen mogen de kiesgerechtigden met een Nederlandse nationaliteit op de eilanden ook hun stem uitbrengen voor een ‘kiescollege’. Dit college heeft als enige taak mee te doen aan de Eerste Kamer-verkiezingen. Samen zijn de drie eilanden goed voor 0,11 Kamerzetel.
(gepubliceerd op 19.03.2019)

Knipoog

Een groot misverstand

Op 26 maart 2019 is filosoof Daan Roovers benoemd tot de nieuwe Denker des Vaderlands. Die dag stond ze in een interview met Trouw onder andere stil bij de vrijheid van meningsuiting die in artikel 7 van onze Grondwet vastligt.
Er bestaat volgens Daan Roovers een groot misverstand rond het begrip:
Mensen denken dat elke uitspraak of elk vooroordeel dat je uitspreekt bijzondere bescherming verdient. Dat is denk ik een groot misverstand. De vrijheid van meningsuiting is een politiek recht van burgers ten opzichte van de overheid. Niet van kinderen ten opzichte van hun ouders, of van burgers ten opzichte van elkaar. En bij die vrijheid hoort trouwens dat je bereid bent om je mening ter discussie te stellen en kritiek van anderen aan te neme. Dát is het publieke debat.
(gepubliceerd op 26.03.2019)