• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Dossier 'Uitgelicht'

Oude afleveringen rubriek Uitgelicht

 

markeerstift crop   Nashville-verklaring
De door 250 Nederlanders ondertekende Nashville-verklaring leidde tot felle discussies. Mogen de ondertekenaars zich beroepen op de vrijheid van meningsuiting van art. 7 Gw? Zijn homo’s en transgenders door de verklaring gediscrimineerd op grond van art. 1 Gw? Welk recht weegt zwaarder?
Hoogleraar rechtsfilosofie Thomas Mertens zei er in dagblad Trouw van 8 januari 2019 het volgende over:
Hier lijkt mij toch vooral de boodschap: wij christenen zijn in de verdrukking en we houden vast aan onze waarheid. Dat is mijn waarheid niet en ook niet die van vele anderen, maar ze mogen het van mij zeggen. En van de rechter ook, vermoed ik. Het is een gevecht van een groep die zich in de verdrukking voelt in deze seculiere tijd en die waarschijnlijk nog steeds de openstelling van het huwelijk voor mensen van het gelijke geslacht betreurt. Tolerantie voor onwelgevallige meningen is cruciaal voor de vrije meningsuiting.
(gepubliceerd op 12.02.2019)

 

markeerstift crop   Interview op de fiets
Bastiaan Rijpkema schreef in NRC Next een column over het interview op de fiets van Tijs van den Brink had met minister van Volksgezondheid Hugo de Jonge. Hij hoorde De Jonge in een bijzin zeggen dat deze samenwerking met de PVV 'in beginsel' niet uitsluit.
Voor alle zekerheid reikte Rijpkema de minister in zijn column 'een Grondwet vol redenen' aan tegen zo'n samenwerking.
Het kan uiteraard aan de ademnood van beide fietsers hebben gelegen, maar er werd geen woord gewisseld over de voorstellen van de PVV. Het willen sluiten van alle moskeeën (in strijd met art. 6 Gw), het willen sluiten van alle islamitische scholen (art. 23 Gw), het weren van moslims uit het leger (art. 1 Gw), en inmiddels ook het willen ontnemen van stemrecht aan Nederlanders met een dubbele nationaliteit, zelfs als ze praktisch niet van hun andere nationaliteit af kunnen komen, zoals Marokkaanse Nederlanders (art. 4 Gw). Stuk voor stuk glasheldere, principiële en grondwettelijke redenen om samenwerking uit te sluiten, totdat de PVV afstand doet van haar antirechtsstatelijke standpunten.
(gepubliceerd 02.08.2018)

 

markeerstift crop   Verdienmodel
In een bijdrage in het Dagblad van het Noorden van 28 mei jl. omschreef prof. Nico van Eijk dat veel van de opwinding over de nieuwe Europese privacyregels neerkomt op stemmingmakerij. Het misverstand is volgens Van Eijk dat het onder het mom van privacybescherming feitelijk om consumentenbescherming gaat. In zijn ogen is das het echte probleem:
Om het anders te formuleren: de voornaamste reden waarom persoonsgegevens zo belangrijk zijn, is omdat ze een steeds grotere rol spelen in het verdienmodel van organisaties. Hier ligt de kern van het probleem én de oplossing. In plaats van nog meer regels moeten organisaties hun gedrag verbeteren en de consequenties aanvaarden van het (laten) misleiden van burgers.
(gepubliceerd 29.05.2018)

 

markeerstift crop   Koningin Julianalaan
In zijn column van 17 januari 2018 in dagblad Trouw stelt Lex Oomkes vast dat de laagdrempeligheid in de Nederlandse politiek lange tijd een zegen geweest is, maar dat deze meer en meer in een nadeel verandert:
Het is natuurlijk ontzettend leuk dat ome Jan zich al jaren boos maakt over 'die daar op het stadhuis' en dan de consequenties uit zijn gemopper trekt, maar wat nu als ome Jan van plan is in de gemeenteraad slechts de belangen van de Koningin Julianalaan te dienen en dat voor het overige de problemen in de gemeente hem een zorg zullen zijn? En wat nu als niet alleen ome Jan de stoute schoenen aantrekt, maar tante Sjaan van de Churchillaan voor haar buren hele andere belangen ziet?
(gepubliceerd 20.08.2018)

 

markeerstift crop   De geschiedenis is nooit af
Op 12 december 1917 kreeg Nederland algemeen kiesrecht voor alle mannen, vrouwen kregen passief kiesrecht en hun uitsluiting van het actief kiesrecht werd uit de Grondwet geschrapt. Ook nam Nederland afscheid van het districtenstelsel.
Aan het feit dat dit binnenkort honderd jaar geleden is zou een grote festiviteit gewijd worden, maar de Tweede Kamer blies die plotseling af. Het parlement wil alleen maar aandacht geven aan de invoering van het vrouwenkiesrecht in 1919.
Historicus James Kennedy sprak er in Trouw van 28 oktober 2017 zijn verbazing over uit:
Juist omdat de Nederlandse democratie meerdere mijlpalen heeft gekend is het belangrijk dat meerdere mijlpalen worden herdacht. Dat is een belangrijk inzicht, want het onderstreept dat de geschiedenis nooit 'af' is. Het ontstaan van de democratie in dit land bleek een proces van vallen en opstaan. De geschiedenis van dc Nederlandse democratie is een wordingsgeschiedenis. Een onafgemaakt project - ook in 2017 - waar we hard aan moeten werken. Dit wijkt af van denkbeelden in de Tweede Kamer die de geschiedenis vooral wil vatten in de Canon van Nederland en het zingen van het Wilhelmus.
(gepubliceerd 31.10.2017)

 

markeerstift crop   Campagne voeren in Nederland
De zaak rond de Turkse ministers die naar Nederland wilden komen om Turkse Nederlanders toe te spreken deed de gemoederen hoog oplaaien. Het Nederlands Juristenblad (2017/666) vroeg staatsrecht-hoogleraar Paul Bovend’Eert of het kabinet voldoende argumenten om de grondwettelijke vrijheid van vergadering in te perken.
'Eigenlijk zie ik helemaal geen juridische grondslag om de Turkse ministers, die niet als bewindspersoon maar in hun hoedanigheid van lid van de partij van Erdogan naar Nederland komen, te verbieden om campagne te voeren voor een referendum onder Turkse Nederlanders die in Turkije stemrecht hebben. Het recht van vrijheid van meningsuiting en vergadering geldt ook voor niet-Nederlanders die op Nederlands grondgebied zijn.'
(gepubliceerd 24.08.2017)

 

markeerstift crop   Grondwet levend document
Met het in de Grondwet opnemen van het recht op een eerlijk proces ben je er nog niet, aldus Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak. In de praktijk zal er alleen iets veranderen als het verbod voor rechters om wetten aan de Grondwet te toetsen  wordt opgeheven. Nederland is een van de weinige rechtsstaten ter wereld waarin rechters dat niet mogen. Bakker: ‘De rechter kan de overheid nu alleen via een omweg corrigeren, door haar te houden aan internationale verdragen waar de handtekening van Nederland onder staat. In die verdragen staan dezelfde grondrechten als in de Grondwet. Maar een garantie dat de betreffende wet dan ook wordt ingetrokken of aangepast, is er niet. Die is er wel als je kunt toetsen of een wet in strijd is met de Grondwet.’
De Grondwet moet een levend document worden voor de Nederlandse bevolking, aldus Bakker: ‘De Grondwet moet zijn wat die in veel landen is: het kloppend hart van de democratie.’
(gepubliceerd 30.05.2017)

 

markeerstift crop   Nep-rechtbank
Geert Corstens was tot 2014 president van de Hoge Raad. Laatst vertelde hij in een interview in het Dagblad van het Noorden van 3 december 2016 zich bont en blauw te hebben geërgerd aan de tweets van Wilders tijdens het ‘Minder Marokkanen’ proces:
‘Neem die tweet waarin hij het over de nep-rechtbank heeft. De nep-rechtbank, dat kún je niet zeggen. Deze man is politicus, hij is onderdeel van ons parlementaire democratische systeem. Essentieel daarin is een onafhankelijke rechtspraak, die door de andere machten wordt gerespecteerd.'
(gepubliceerd 13.12.2016)

 

markeerstift crop   Nieuwe Grondwet met slechts 25 artikelen
Onlangs verscheen bij Wolters Kluwer in Deventer Schets van een Korte Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden van voormalig burgemeester Paul Scholten van Arnhem. Hij schreef het 77 pagina’s tellende boekje om een discussie over de Grondwet op gang te brengen. Aanleiding was de brief van 14 juli 2016 waarin de voorzitters van Eerste en Tweede Kamer de regering vroegen een staatscommissie in het leven te roepen die ‘een antwoord zou moeten geven op de vraag of het parlementair stelsel (…) voldoende toekomstbestendig is en die zo nodig voorstellen doet voor aanpassingen’.
Scholten stelt vast: ‘Onze samenleving heeft behoefte aan een nieuw gezamenlijk houvast. En dat zou de Grondwet kunnen bieden. Maar dan moeten er twee dingen gebeuren: Zij moet korter, want ze is nu veel te lang en niemand leest haar en niemand kent haar. Tegelijk kunnen we vernieuwingen aanbrengen zodat alles weer voldoet aan de eisen van de huidige tijd.’
De huidige Grondwet telt acht hoofdstukken met 142 artikelen. In zijn Schets heeft de Grondwet van Scholten niet meer dan in totaal 25 artikelen. De meeste zaken kunnen volgens de auteur ook geregeld worden bij gewone wetgeving.
(gepubliceerd 20.11.2016)

 

markeerstift crop   Speciale editie Bild
In de opvangcentra voor vluchtelingen in Duitsland is begin oktober een speciale editie van Bild uitgedeeld met de eerste negentien artikelen van de Duitse Grondwet vertaald in het Arabisch. Bild schrijft in het nummer dat de mensen in Duitsland dankzij de Grondwet ‘al meer dan 65 jaar in vrijheid met elkaar samenleven’. Verderop schrift men: ‘We hebben dus geen nieuwe regels nodig. We hebben de Grondwet waar iedereen die hier woont zich aan moet houden.’
In het verleden was Bild vaak kritisch over de komst van vluchtelingen naar Duitsland. Sinds de recente vluchtelingenstroom via de Balkan op gang kwam, voert Bild onder de noemer ‘Wir Helfen’ campagne vóór de vluchtelingen.
(gepubliceerd 08.10.2015)

 

markeerstift crop   Ontzien gelovigen
In NRC Handelsblad van 8 augustus 2015 maakte filosoof Sebastien Valkenburg zich boos over ‘die rare veronderstelling dat de godsdienstvrijheid er is om gelovigen te ontzien’. Hij vervolgde:
De omkering aller waarden had nauwelijks completer kunnen zijn. In hun eigenlijke betekenis creëren grondrechten een publieke ruimte waar burgers hun zegje mogen doen of zich anderszins kunnen uiten. In hun geperverteerde vorm maken ze iemands mogelijke gekwetstheid tot toetssteen. Zo krijg je een publieke ruimte waarvan de lengte van tenen bepaald hoe groot die is. Of hoe klein, is hier een rakere typering.
(gepubliceerd 27.08.2015)

 

 

 

 

 

 

Uitgelicht


Statenverkiezingen in Caribisch Nederland
In 2010 zijn Saba, Sint-Eustatius en Bonaire bijzondere gemeenten van Nederland geworden. Bij deze operatie werd vergeten om de drie bij een provincie in te delen met als gevolg dat de Nederlandse staatsburgers daar niet in de gelegenheid zouden zijn om (indirect) hun stem uit te brengen voor de Eerste Kamer.
Om het probleem op te lossen is de Kieswet aangepast en daarvoor moest in 2017 ook de Grondwet veranderd worden. Aanvankelijk was het plan om de drie betrokken eilandsraden mee te laten stemmen voor de Eerste Kamer. Daar deed zich echter de moeilijkheid voor dat net als bij de gemeenteraden ook niet-Nederlanders voor de eilandraden mogen stemmen, terwijl voor de Statenverkiezingen het Nederlanderschap een vereiste is.
Voor de drie kleine Caribische eilanden is daarom een aparte verkiezing in de Kieswet bedacht. Tegelijk met de eilandsraadverkiezingen mogen de kiesgerechtigden met een Nederlandse nationaliteit op de eilanden ook hun stem uitbrengen voor een ‘kiescollege’. Dit college heeft als enige taak mee te doen aan de Eerste Kamer-verkiezingen. Samen zijn de drie eilanden goed voor 0,11 Kamerzetel.
(gepubliceerd op 19.03.2019)

Knipoog

Parlementair taalgebruik

Op 26 september 2018 schreef Ewoud Sanders een column in NRC Handelsblad over parlementair taalgebruik.
'Na de Algemene Politieke Beschouwingen van vorige week begint de vraag zich op te dringen hoe ver politici kunnen gaan voordat zij door de Kamervoorzitter worden teruggefloten. Wilders, die de beschouwingen mocht openen, zette meteen de toon. Ik telde drie keer oprotten en één keer 'Rot zelf lekker op!' Dit was gericht tegen 'de bende van Denk', zoals Wilders ze noemde. (…) Inmiddels lijken oprotten, oppleuren en oplazeren in Haagse kringen zo geaccepteerd dat de Kamervoorzitter ze kritiekloos laat passeren. Ik vind dat opmerkelijk. Zeker als je bedenkt dat van politici nog altijd wordt verwacht dat ze een voorbeeldfunctie vervullen.'
(gepubliceerd op 10.10.2018)

 Lees de hele column van Ewoud Sanders.