Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Literatuur Europees recht

Europees recht en mensenrechten

F. Amtenbrink e.a., Europees recht
Boom, Den Haag, 2010, ISBN 90 897 4297 1

R. Barents & L.J. Brinkhorst, Grondlijnen van Europees recht
Kluwer, Deventer, 2012, 13e druk

T. Barkhuysen en M.L. van Emmerik, Europese grondrechten en het Nederlandse bestuursrecht
De betekenis van het EVRM en het EU-Grondrechtenhandvest

Wolters Kluwer, Deventer, 2017, ISBN 978 90 13 14056 9

L.F.M. Besselink, e.a., Grondwet voor Europa - Wettekst en vergelijking met de geldende basisverdragen
SDU, Den Haag, 2005/2006, ISBN 90 540 9481 8

Daan Bronkhorst (samenstelling), Encyclopedie van de menselijkheid
Amnesty International, Breda, 2007, ISBN 90 445 1019 5

Deniz Coskun, Cultuur van de mensenrechten - Een rechtsfilosofische inleiding
WLP, Nijmegen, 2006, ISBN 90 585 0191 2

Europese basisverdragen (EU-Verdrag, EU-Werkingsverdrag,
EU-Handvest van de Grondrechten, Verdrag van Lissabon)
Kluwer, Deventer, 2010, ISBN 90 130 7658 5 (7e editie)

Europese basisverdragen (Verdrag betreffende de Europese Unie; Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie; Handvest van de Grondrechten van de Europese Unie; Verdrag van Lissabon; Protocollen en verklaringen)
Wolters Kluwer Nederland, 2016, ISBN 978 90 131 3656 2 (9e editie)

L.F.M. Besselink, e.a., Het Staatsrecht van 7 Europese landen
Wolters Kluwer, Deventer, 2018 (9e druk), ISBN 978 90 13 13370 7

Europese Commissie, Mijn grondrechten in de Europese Unie
Collectie Het Miniboek, ISBN 2 84400 357 5 (Ned. uitgave, 'niet bestemd voor de verkoop')
Europese Commissie, Nice, 7 december 2000, ISBN 92 894 5798 8

Janneke Gerards e.a., Waarde, werking en potentie van het EU-Grondrechtenhandvest in de Nederlandse rechtsorde
Preadviezen (Handelingen Nederlandse Juristen-Vereniging 153e jaargang)
Wolters Kluwer, Deventer 2024, ISBN 978 90 13 17610 0

W.J. Goslinga, De rechten van den mensch en burger
Een overzicht der Nederlandsche geschriften en verklaringen; proefschrift; kaartje receptie promotie; 13 stellingen

A.J. Oranje, 's-Gravenhage, 1936

Home Academy (i.s.m. Amnesty International), Mensenrechten
6 cd's met hoorcolleges over mensenrechten, www.home-academy.nl ISBN 90 853 0644 3

F.M.J. den Houdijker, Afweging van grondrechten in een veellagig rechtssysteem - De toepassing van het proportionaliteitsbeginsel in strikte zin door het EHRM en het HvJ EU
WLP, Nijmegen, 2012, ISBN 978 90 5850 880 5

Peter C. Kop, Mens en burger - Een geschiedenis van de grondrechten
Walburg Pers, Zutphen, 2009, ISBN 90 573 0650 1

J.C. Leeuwestijn (vert.), Leerboek der Rechten van den Mensch -naar het Engelsch
1794, oorspronkelijk: The catechism of Man

Mirjam de Mol, De directe werking van de grondrechten van de Europese Unie
Wolf Legal Publishers (WLP), Oisterwijk, 2014, ISBN 978 94 6240 166 2

R.H. van Ooik, De Europese Unie na het Verdrag van Lissabon, Europa in beeld
Kluwer, Deventer, 2009, ISBN 90 130 6966 2

Thomas Paine, Rechten van den Mensch of de aanval van den heer Burke op de Fransche omwenteling
J. Meyer en H. Brongers, Rotterdam, 1791

David Van Reybrouck & Peter Vermeersch, Neem bijvoorbeeld graniet; De Europese Grondwet in verzen
De Bezige Bij, Antwerpen, 2015, ISBN 978 90 234 6984 1

Joost Rosendaal, Staatsregeling voor het Bataafsche volk 1798 - De eerste Grondwet van Nederland
Vantilt, 2005, ISBN 90 775 0336 6

Universele verklaring van de rechten van de mens en Verdrag inzake de rechten van het kind
Met een voorwoord van Farah Karimi
uitgeverij Atlas Contact, Amsterdam/Antwerpen, ISBN 978 90 45 035390

J.H.W. Verzijl, De nieuwe bond der vereenigde naties - verzameling van documenten
Vrij Nederland, Amsterdam, 1945

Hendrik Vos, Besluitvorming in de Europese Unie
Acco, Den Haag, 2011, 4e druk, ISBN 978 90 334 8415 5

Uitgelicht

Academische vrijheid

In een advies aan minister Rianne Letschert van Onderwijs houdt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen een pleidooi om de academische vrijheid in de Grondwet op te nemen. KNAW vindt dat de vrijheid om naar eigen inzicht onderzoek te doen en onderwijs te verzorgen op dit moment onvoldoende wettelijk verankerd is om aan bedreigingen het hoofd te bieden. Het nieuwe artikel zou kunnen luiden: ‘De academische vrijheid wordt geëerbiedigd en bevorderd.’

Ineke Sluiter, die deel uitmaakte van de KNAW-commissie, zei erover in NRC van 15 oktober 2026:
Je ziet nu de normalisering van een bepaalde minachting van universiteiten, ook vanuit de politiek. Argwaan zaaien, generalisaties over wat er daar allemaal zou gebeuren. Ook dat ondermijnt het vertrouwen in de wetenschap. Zo ver als in de VS gaat het niet, maar ook hier putten de politieke flanken uit het handboek dat daar wordt gevolgd. (25.10.2026)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

 Schimmelpeninck

Hans Verbeek

De vergeten minister-president

Hans Verbeek beschrijft het leven van Gerrit Schimmelpenninck (1794-1863), zoon van Rutger Jan Schimmelpenninck die in de Franse tijd staatshoofd van Nederland was. Zelf werd Gerrit Schimmelpenninck in 1848 de eerste minister-president van Nederland, zij het slechts twee maanden. Hij was in 1848 de grote tegenstander van Thorbecke bij het tot stand komen van de nieuwe grondwet.
Hans Verbeek wil in zijn boek het beeld nuanceren van de progressieve liberaal Thorbecke tegenover een conservatieve graaf Schimmelpenninck die niets van grondwetswijzigingen wilde weten. Aan de hand van een reconstructie van de gebeurtenissen in 1848 beschrijft Verbeek de opkomst en ondergang van deze markante man. (20.04.2026)

ISBN 9789044660586, Prometheus Amsterdam, 2026

Lees meer over nieuwe boeken!

 

Knipoog

Het voorkomen van het kwaad

Bij de behandeling van de asielwetten in de Eerste Kamer in april 2026 kwam ook de functie van de Eerste Kamer weer eens uitgebreid aan de orde. Een discussie die al in 1848 ontstond toen de liberale coryfeeën Johan Rudolph Thorbecke en Dirk Donker Curtius het volkomen oneens bleken over de toekomst van de Eerste Kamer.

Bij zijn pogingen om de Nederlandse staatsinrichting te hervormen was Thorbecke in 1848 stellig van plan om de Eerste Kamer op te heffen. Hij noemde deze ‘zonder grond en doel’.
Dat dat niet lukte, moet op het conto van minister Donker Curtius worden geschreven. In zijn biografie De man van 1848 over Dirk Donker Curtius schrijft Mathijs van de Waardt over deze kwestie (pag. 246):

Donker zocht in de Eerste Kamer een instelling voor 'bedaarde overweging'. De Eerste Kamer was 'een waarborg tegen overijling, eene beperking van hartstogten in onrustige tijden, een bolwerk voor de troon' en daarnaast 'een krachtigen steun der wet'.
Dat de Kamer zelf niet veel bewerkstelligde, maar een waarborg was, was voor Donker evident. Hij benadrukte nog eens ‘dat in het algemeen het nut eener Eerste Kamer, hoe ook zamengesteld, meer gelegen is in het voorkomen van het kwaad dan in het stichten van het goede.
(20.04.2026)

Bekijk oude afleveringen Knipoog