• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Literatuur en links

Grondwet

P.W.C. Akkermans, De kwetsbare Grondwet
Rede uitgesproken bij de aanvaarding van het ambt van gewoon hoogleraar in het staats- en bestuursrecht aan de faculteit der rechtsgeleerdheid van de Erasmus universiteit Rotterdam
W.E.J. Tjeenk Willink, Zwolle, 1985, ISBN 90 271 23365

T. Barkhuysen e.a., De Nederlandse Grondwet geëvalueerd: anker of verdwijnpunt?
Kluwer, Alphen aan den Rijn, 2009, ISBN 978 90 130 6944 0

P.P.T. Bovend'Eert e.a., Grondwet, Tekst & Commentaar
Kluwer, Deventer, 2009, 3e druk, ISBN 978 90 130 6166 6

P.P.T. Boven'Eert e.a., Grondwet, Tekst en Commentaar
Wolters Kluwer, Deventer, 2015, 4e druk ISBN 978 90 13 13 12106 3

P.P.T. Boven'Eert e.a., Grondwet en Statuut, Tekst & Commentaar
Wolters Kluwer, Deventer, 2018, 5e druk, ISBN 978 90 13 14 837 4

H.T. Colenbrander, De Bataafsche republiek
Meulenhoff & Co., Amsterdam, 1908 (Ned. Hist. Bibliotheek, 1e deel)

D.J.H. van Dijk & H.F. Massink (red.), Groen en de grondwet; De betekenis van Groen van Prinsterers visie op de grondwet van 1848
Uitgeverij J.J. Groen en Zoon, Heerenveen, 1998, ISBN 90 5030 899 6

Grondwet
Ontwerp van Grondwet voor het Koningrijk der Nederlanden met het RAPPORT deswegens aan den Koning gedaan door de Commissie tot herziening der Grondwet van de Vereengigde Nederlanden.
In 's Gravenhage, ter Algemeene 's Lands drukkerij, 1815

Grondwet 1901
Grondwet voor het Koningrijk der Nederlanden, uitgegeven door Mr. K. Meijer Wiersma
Met verwijzing naar correspondeerende artikelen der grondwetten van 1815 en 1848, met een genealogische tabel.
P. Noordhoff, Groningen, 1901, 2e druk

Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden, (tekst 1956, bijgewerkt tot 1 april 1960)
P. Noordhoff N.V., Groningen, z.j.

Grondwet voor het Koninkrijk der Nederlanden, naar de wijziging van 1922 met aantekeningen van de wetten ter uitvoering, eenige dier wetten zelve, als bijlagen, en alphabetisch register.
door Dr. J. de Lange, Referendaris ter Gemeente-Secretarie van Utrecht
W.E.J. Tjeenk Willink, Zwolle, 1924

De Grondwet 1987
Met verwijzing per artikel naar overeenkomstige bepalingen van eerdere grondwetten
W.E.J. Tjeenk Willink, Zwolle, 1994, twaalfde uitgave

Grondwetsherziening
De parlementaire geschiedenis rond de algehele grondwetsherziening
deel I: begin 1967 - september 1969, staatsuitgeverij, 's-Gravenhage, 1973, ISBN 90 12 00265 6
deel II: september 1969 - mei 1971, staatsuitgeverij, 's-Gravenhage, 1973, ISBN 90 12 00266 4
deel III: mei 1971 - december 1977, staatsuitgeverij, 's-Gravenhage, 1978, ISBN 90 12 02124 3

F.A. van Hall, Redevoering ter gedachtenis van Gysbert Karel Graaf van Hogendorp
Bij de erven H. Gartman, Amsterdam, 1835

Van Hasselt, Nederlandse staatsregelingen en grondwetten
Samsom, Alphen aan den Rijn, 1979, 16e druk, ISBN 90 140 2902 0

Anton van Hooff, Het Plakkaat van Verlatinge; de eerste onafhankelijkheidsverklaring
Uitgeverij Omniboek, Utrecht, 2018, ISBN 978 9401913119

F.J.A. Huart, Grondwetsherziening 1917 en 1922
S. Gouda Quint, 1925

P.F. Hubrecht, De Grondwet (van 1948) met aanteekening der gelijksoortige bepalingen van vroegeren tijd
Otto Petri, Rotterdam, 1863

Coos Huijsen en Geerten Waling (ingeleid en toegelicht door), De geboortepapieren van Nederland
De Unie van Utrecht, De Apologie van Willem van Oranje en het Plakkaat van Verlating in hedendaags Nederlands
Elseviers Politieke bibliotheek deel XII, shop.elsevierweekblad.nl, ISBN 978 90 3521 46 5

C.A.J.M. Kortmann, De Grondwetsherziening 1983
Kluwer, Deventer, 1983, ISBN 90 268 1379 1

I.J.M. Laurillard, Verzameling van eenige belangrijke Grondwets-ontwerpen
Electrische drukkerij S. Viskoper, Den Haag, z.j. (ong. 1911)

G. Leenknegt, E.M.H. Hirsch Ballin, Korte uitleg van de Grondwet
Kluwer, Deventer, 2014, ISBN 978 90 13 12091 2 (ISBN E-book 978 90 13 12092 9)

Karin van Leeuwen, Uit het spoor van Thorbecke
Grondwetsherziening en staatsvernieuwing in naoorlogs Nederland 1945-1983
Boom, Amsterdam, 2013, ISBN 978 94 6105 759 4

J.W.A.C. van Loenen, Tekst der Grondwet volgens de herzieningen van 1887 en 1922
Met aanduiding van de daarin door de herzieningen van 1917 en 1922 gebrachte veranderingen
N. Samsom, Alphen aan den Rijn, 1924

Eric van de Luytgaarden, Man bijt jurist - Grondwetsartikelen in de praktijk van alledag
ASPEKt, Soesterberg, 2006, ISBN 90 591 1493 0

C.F. van Maanen, Aanteekeningen van het verhandelde over de Grondwet van 1814
Blussé en Van Braam, Dordrecht, 1886

K. Meijer Wiersma, Nederlandsche staatswetten
P. Noordhoff, Groningen, 1912; derde veel vermeerderde druk

M.E.H.N. Mout, Plakkaat van Verlatinge; vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien
Historische uitgeverij, Groningen, 2018 (2edr.), ISBN 978 90 65540 93 5

Olivarius, Staatkundige opmerkingen van Olivarius
XXII Ontwerp van nieuwe grondwet
XXIII De nieuwe grondwet voor het koninkrijk der Nederlanden; toelichting
opm. Olivarius was het pseudoniem van Floris Adrianus van Hall, een conservatieve bestrijder van Thorbecke
P.N. van Kampen, Amsterdam, 1848

Ontwerp van Constitutie voor het Bataafsche volk, door de nationale vergadering ter goed- of afkeuring aan het zelve volk voorgedragen
In den Haag, Ter 's Lands drukkery, 1797, tweede druk

Ontwerp van Staatsregeling voor het Vataafsche Volk, door de Constitueerende Vergadering, ter goedkeuring of afkeuring aan hetzelve volk voorgedragen
In den Haag, Ter 's Lands drukkerij, 1798 (eerste druk)

P.J. Oud, Honderd jaren, Een eeuw van staatkundige vormgeving in Nederland 1840-1940
Van Gorcum, Assen, 1979 (7e herz. dr.), ISBN 90 232 1716 0

J.J. Pelle, In de staatsrechtgeleerde wereld; De politieke geschiedenis van hoofdstuk I van de Grondwet
Gouda Quint, SI-EUR proefschriftenreeks Erasmus Universiteit Rotterdam, 1998, geen ISBN

Jit Peters, Wie beschermt onze grondwet? (oratie)
Vossiuspers UvA, Amsterdam, 2003, ISBN 90 5629 286 2

Max van Poll, Een nieuwe Grondwet, ontwerp eener grondwetsherziening
Samsom N.V., Alphen aan den Rijn, 1946

L.Prakke, T. Koopmans, J.M. Barendrecht, Toetsing; Dient de wetgever de mogelijkheid te bieden, dat de rechter de formele wet toetst aan de Grondwet en ongeschreven rechtsbeginselen, en zo ja, hoe dient deze mogelijkheid dan te worden uitgewerkt? Drie preadviezen.
W.E.J. Tjeenk Willink, Zwolle, 1992, ISBN 90 271 3501 0

Volledige verzameling der PUBLICATIEN van de provisioneele representanten van het volk van Holland en der Staaten Generaal, sederd het begin der revolutie in 1795. Het eerste jaar der Bataafsche vrijheid, tot op den tegenwoordigen dag
Herdinh en du Mortier, Leyden, 1995

W. Roosenboom, De Grondwet, toegelicht uit de gewisselde stukken in beide kamers der Staten-Generaal
De gebroeders Van Cleef, 's Gravenhage, 1888

N.C.F. van Sas (red.), De eeuw van de Grondwet; Grondwet en politiek in Nederland, 1798-1917
Kluwer, Deventer, 1998, ISBN 90 268 33 261

Sander Schroevers, De Nederlandse Grondwet ... op rijm
Ministerie van Binnenlandse zaken en Koninkrijksrelaties, 2014, ISBN 978 90 79646 03 6

Staatscommissie parlementair stelsel (geïnstalleerd op 13-2-2017), Probleemverkenning
www.staatscommissieparlementairstelsel.nl, Den Haag, oktober 2017

Staatscommissie Parlementair Stelsel, Lage drempels, hoge dijken. Democratie en rechtsstaat in balans
www.staatscommissieparlementairstelsel.nl, Den Haag, december 2018
Boom uitgevers, Amsterdam, 2018, ISBN 978 90 2442 6690

T. Sybenga, De Grondwet van 1987 toegelicht ook in verband met de praktijk
's-Gravenhage, Martinus Nijhoff, 1921, zesde bijgewerkte druk

A.Q.C. Tak, Democratisch manifest voor een globaliserende samenleving
Wolters Kluwer, Deventer, 2016, ISBN 978 90131 39938

B.D.H. Tellegen Azn., Overzicht van het tot stand komen der Grondwet van 1814
M. de Waal, Groningen, 1912

Uilenspiegel's prentenboek voor groote menschen, Nederland onder de grondwet van 1887
Nijgh & Van Ditmar, Rotterdam, ong. 1900 (bij 30-jarig bestaan van het weekblad Uilenspiegel)

J. Valkhoff, Grondwet en maatschappij in Nederland 1848-1948
De Kern, Den Haag, 1948

Geerten Waling, 1848, Clubkoorts en revolutie; Democratische experimenten in Parijs en Berlijn
Vantilt, Nijmegen, 2016, ISBN 978 94 6004 270 6

Wetboek Napoleon ingerigt voor het Koningrijk Holland
Ter Koninklijke Staatsdrukkerij, 1809

Wetteksten, Statuut, Grondwet en aanverwante wet-en regelgeving
Kluwer, Deventer, editie 2010-2011, ISBN 90 130 7604 2

P.H. Witkamp, Gedenkboek van Neerland's vijftigjarig grondwettig volksbestaan
J.P. Revers, Dordrecht, 1865 

Uitgelicht


Statenverkiezingen in Caribisch Nederland
In 2010 zijn Saba, Sint-Eustatius en Bonaire bijzondere gemeenten van Nederland geworden. Bij deze operatie werd vergeten om de drie bij een provincie in te delen met als gevolg dat de Nederlandse staatsburgers daar niet in de gelegenheid zouden zijn om (indirect) hun stem uit te brengen voor de Eerste Kamer.
Om het probleem op te lossen is de Kieswet aangepast en daarvoor moest in 2017 ook de Grondwet veranderd worden. Aanvankelijk was het plan om de drie betrokken eilandsraden mee te laten stemmen voor de Eerste Kamer. Daar deed zich echter de moeilijkheid voor dat net als bij de gemeenteraden ook niet-Nederlanders voor de eilandraden mogen stemmen, terwijl voor de Statenverkiezingen het Nederlanderschap een vereiste is.
Voor de drie kleine Caribische eilanden is daarom een aparte verkiezing in de Kieswet bedacht. Tegelijk met de eilandsraadverkiezingen mogen de kiesgerechtigden met een Nederlandse nationaliteit op de eilanden ook hun stem uitbrengen voor een ‘kiescollege’. Dit college heeft als enige taak mee te doen aan de Eerste Kamer-verkiezingen. Samen zijn de drie eilanden goed voor 0,11 Kamerzetel.
(gepubliceerd op 19.03.2019)

Knipoog

Parlementair taalgebruik

Op 26 september 2018 schreef Ewoud Sanders een column in NRC Handelsblad over parlementair taalgebruik.
'Na de Algemene Politieke Beschouwingen van vorige week begint de vraag zich op te dringen hoe ver politici kunnen gaan voordat zij door de Kamervoorzitter worden teruggefloten. Wilders, die de beschouwingen mocht openen, zette meteen de toon. Ik telde drie keer oprotten en één keer 'Rot zelf lekker op!' Dit was gericht tegen 'de bende van Denk', zoals Wilders ze noemde. (…) Inmiddels lijken oprotten, oppleuren en oplazeren in Haagse kringen zo geaccepteerd dat de Kamervoorzitter ze kritiekloos laat passeren. Ik vind dat opmerkelijk. Zeker als je bedenkt dat van politici nog altijd wordt verwacht dat ze een voorbeeldfunctie vervullen.'
(gepubliceerd op 10.10.2018)

 Lees de hele column van Ewoud Sanders.