Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Niet met vergiet op je hoofd op ID-kaart

De pastafari’s zijn aanhangers van de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster. Voor ongelovigen zijn ze herkenbaar aan een vergiet op hun hoofd. Daar draaide het vorige maand om voor de bestuursrechter van de rechtbank Noord-Nederland. Aartsbisschop Dirk Jan Dijkstra van de pastafari’s eiste dat de gemeente Emmen zou toestaan dat iedere pastafari met een vergiet op het hoofd op de pasfoto mag op een ID-bewijs. Op 28 juli vonniste de rechter dat de leden van het kerkgenootschap niet met een vergiet op hun hoofd op een officieel identiteitsbewijs mogen.


Bij de behandeling van de zaak voerde de advocaat van de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster aan dat het in beginsel niet mag uitmaken niet uit of het gaat om een hoofddoek voor een moslima of om een vergiet op het hoofd van de pastafari: ‘Waarom wordt voor de ene religie wel een uitzondering gemaakt en bij de andere niet?’
De advocaat van de gemeente was het niet met zijn collega eens. In zijn ogen ging hier niet om een godsdienst, maar om een maatschappelijke stroming en waren er dus geen religieuze voorschriften in het geding.
Aartsbisschop Dijkstra antwoordde op de vraag van de rechter hoe vaak pastafari's hun vergiet op hebben: ‘Dat is bij ons een vrijwillige keuze. Het liefst zo vaak mogelijk, tenzij het onmogelijk wordt gemaakt.’

De bestuursrechter heeft de gemeente Emmen in het gelijk gesteld, omdat de Kerk van het Vliegende Spaghettimonster het dragen van een vergiet vanwege het geloof volgens diens aartsbisschop niet verplicht stelt: ‘Daarin wijkt men af van andere religies. Hiermee onderscheidt eisers geval zich reeds van de door hem genoemde andere religies. Gelet op de primaire functie van de pasfoto op de identiteitskaart, is de rechtbank van oordeel dat de gemeente Emmen geen aanleiding heeft hoeven te zien om de door eiser ingediende pasfoto te accepteren.’

Tegenover de journalist van het Dagblad van het Noorden liet aartsbisschop Dijkstra na het horen van het vonnis weten teleurgesteld te zijn, hoewel de uitspraak van de rechter ook goed nieuws bevatte: ‘Goed nieuws omdat in de uitspraak staat dat onze overtuiging een levensbeschouwende stroming is. Het slechte nieuws is dat er in dit individuele geval geen vergiet op de foto van het legitimatiebewijs mag. De rechter beoordeelt mijn religie veel strenger dan andere religies zoals het christendom en de islam. Ik zou zeggen: Gelijke monniken, gelijke kappen!’
Aartsbisschop Dijkstra heeft inmiddels laten weten dat hij naar de Raad van State stapt.

Klik hier voor de volledige tekst van de uitspraak.

pastafari rijbewijs
Elders in Europa lukt het Pastafari's
wel een pasfoto mét vergiet
op een
officeel document te krijgen...

Uitgelicht

Academische vrijheid

In een advies aan minister Rianne Letschert van Onderwijs houdt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen een pleidooi om de academische vrijheid in de Grondwet op te nemen. KNAW vindt dat de vrijheid om naar eigen inzicht onderzoek te doen en onderwijs te verzorgen op dit moment onvoldoende wettelijk verankerd is om aan bedreigingen het hoofd te bieden. Het nieuwe artikel zou kunnen luiden: ‘De academische vrijheid wordt geëerbiedigd en bevorderd.’

Ineke Sluiter, die deel uitmaakte van de KNAW-commissie, zei erover in NRC van 15 oktober 2026:
Je ziet nu de normalisering van een bepaalde minachting van universiteiten, ook vanuit de politiek. Argwaan zaaien, generalisaties over wat er daar allemaal zou gebeuren. Ook dat ondermijnt het vertrouwen in de wetenschap. Zo ver als in de VS gaat het niet, maar ook hier putten de politieke flanken uit het handboek dat daar wordt gevolgd. (25.10.2026)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

 Schimmelpeninck

Hans Verbeek

De vergeten minister-president

Hans Verbeek beschrijft het leven van Gerrit Schimmelpenninck (1794-1863), zoon van Rutger Jan Schimmelpenninck die in de Franse tijd staatshoofd van Nederland was. Zelf werd Gerrit Schimmelpenninck in 1848 de eerste minister-president van Nederland, zij het slechts twee maanden. Hij was in 1848 de grote tegenstander van Thorbecke bij het tot stand komen van de nieuwe grondwet.
Hans Verbeek wil in zijn boek het beeld nuanceren van de progressieve liberaal Thorbecke tegenover een conservatieve graaf Schimmelpenninck die niets van grondwetswijzigingen wilde weten. Aan de hand van een reconstructie van de gebeurtenissen in 1848 beschrijft Verbeek de opkomst en ondergang van deze markante man. (20.04.2026)

ISBN 9789044660586, Prometheus Amsterdam, 2026

Lees meer over nieuwe boeken!

 

Knipoog

Het voorkomen van het kwaad

Bij de behandeling van de asielwetten in de Eerste Kamer in april 2026 kwam ook de functie van de Eerste Kamer weer eens uitgebreid aan de orde. Een discussie die al in 1848 ontstond toen de liberale coryfeeën Johan Rudolph Thorbecke en Dirk Donker Curtius het volkomen oneens bleken over de toekomst van de Eerste Kamer.

Bij zijn pogingen om de Nederlandse staatsinrichting te hervormen was Thorbecke in 1848 stellig van plan om de Eerste Kamer op te heffen. Hij noemde deze ‘zonder grond en doel’.
Dat dat niet lukte, moet op het conto van minister Donker Curtius worden geschreven. In zijn biografie De man van 1848 over Dirk Donker Curtius schrijft Mathijs van de Waardt over deze kwestie (pag. 246):

Donker zocht in de Eerste Kamer een instelling voor 'bedaarde overweging'. De Eerste Kamer was 'een waarborg tegen overijling, eene beperking van hartstogten in onrustige tijden, een bolwerk voor de troon' en daarnaast 'een krachtigen steun der wet'.
Dat de Kamer zelf niet veel bewerkstelligde, maar een waarborg was, was voor Donker evident. Hij benadrukte nog eens ‘dat in het algemeen het nut eener Eerste Kamer, hoe ook zamengesteld, meer gelegen is in het voorkomen van het kwaad dan in het stichten van het goede.
(20.04.2026)

Bekijk oude afleveringen Knipoog