Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Openbaar Ministerie kijkt in telefoongegevens journalist

Om het lek op te sporen bij de burgemeestersbenoeming van Den Bosch heeft het Openbaar Ministerie de telefoongegevens van een journalist van het Brabants Dagblad gecontroleerd.

Inmiddels heeft het OM in Den Bosch zijn excuses voor deze handelwijze aangeboden. Minister Grapperhaus van Justitie verklaarde dat er in deze zaak niet gehandeld was volgens de eigen interne regelgeving binnen het OM.
Dit protocol schrijft voor dat slechts in uitzonderlijke gevallen ingrijpende opsporingsbevoegdheden tegen journalisten mogen worden ingezet en dat ook nog alleen als daarvoor eerst toestemming gevraagd wordt aan de hoofdofficier van justitie en het College van procureurs-Generaal.

Na een artikel in het Brabants Dagblad dat niet Jan Hamming maar Jack Mikkers de nieuwe burgemeester van Den Bosch zou worden, wisten politie en justitie snel het lek in de vertrouwenscommissie boven water te krijgen. Twee politici werden in deze zaak als verdachte aangehouden.
Kort geleden werd duidelijk dat Justitie vrijwel direct bij Vodafone de telefoongegevens van journalist Jos van de Ven vorderde waaruit bleek dat twee politici rond de benoemingsprocedure contact met de journalist hebben gehad. Doordat de telefoongegevens opgenomen werden in het strafdossier van beide verdachten, kwam deze ingreep aan het licht.

In Nederland heeft een journalist het recht om zijn bronnen te beschermen. Over het inzage mogen hebben in bijvoorbeeld de telefoongegevens van een journalist moet in beginsel eerst een onafhankelijk rechter-commissaris oordelen. Het geven van toestemming mag nooit alleen aan het Openbaar Ministerie worden overgelaten omdat het OM maar één belang heeft, namelijk het opsporen van een verdachte.

Op dit moment is deze bescherming van de journalistieke vrijheid min of meer geregeld in de Aanwijzing toepassing dwangmiddelen tegen journalisten.
Volgens de juristen is hierin de bronbescherming van journalisten niet voor de volle 100 procent afgetimmerd. Regelmatig moet de Europese regelgeving in stelling worden gebracht om de gewenste bescherming te rechtvaardigen. Er liggen inmiddels verschillende uitspraken van het Europese Hof waarin Nederland veroordeeld is voor het schenden van dit recht.

In februari 2018 ging de Tweede Kamer akkoord met het wetsvoorstel Bronbescherming in strafzaken. Deze wet moet ervoor zorgen dat het recht op bronbescherming voor journalisten en hun bronnen in het Wetboek van Strafvordering verbeterd wordt. Zodra de Eerste Kamer het voorstel bekrachtigd heeft, wordt de nieuwe wet van kracht.

Aanwijzing toepassing dwangmiddelen tegen journalisten
Wetsvoorstel Bronbescherming in strafzaken

Uitgelicht

Het kan wéér gruwelijk mis gaan

De risico’s die tot het Toeslagenschandaal hebben geleid, zijn niet verdwenen, stelde voorzitter Van Nispen van de enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening:vast bij de presentatie van hun eindrapport Blind voor mens en recht:
De blindheid voor mensen en voor hun rechten is er nog steeds. Een indringende constatering is dan ook dat het wéér gruwelijk mis kan gaan. Dit kan morgen weer gebeuren, zo lang de overheid zich niet aan de eigen wetten houdt. Zo lang grondrechten niet worden gerespecteerd, waarborgen ontbreken en rechtsstatelijk handelen niet dagelijks in praktijk wordt gebracht. Zo lang geen invulling wordt gegeven aan macht en tegenmacht. Zo lang de staatsmachten blind blijven voor mens en recht. Zo lang blijft het risico bestaan dat mensen door overheidshandelen worden vermorzeld. Dat kan ieder van ons overkomen.

 

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

bovendeert

Bovend’Eert en Kummeling
Het Nederlandse Parlement (13e druk)

Inmiddels zijn er zeven jaar verstreken sinds staatsrechtdeskundigen Paul Bovend’Eert en Henk Kummeling de vorige druk van de klassieker Het Nederlandse Parlement verzorgden. De eerste druk verscheen in 1938.
De nieuwe dertiende druk moest op tal van punten worden aangepast. Zo hebben de Tweede en Eerste Kamer resp. in 2021 en 2023 een nieuw reglement van orde gekregen. Andere belangrijke ontwikkelingen van de afgelopen jaren waren het vaststellen van gedragscodes voor Kamerleden en de ontwikkelingen in de onderlinge verhoudingen tussen Tweede en Eerste Kamer tijdens de laatste kabinetten-Rutte. Verder staan Bovend’Eert en Kummeling uiteraard ook stil bij de nasleep van de Kinderopvangtoeslagaffaire en de daaruit voortvloeiende roep om een nieuwe bestuurscultuur.
(29.03.2024)

Bekijk overzicht nieuwe boeken

Knipoog

Tusschen kapitaal en arbeid

Samuel van Houten had als Kamerlid in 1871 de degens gekruist met minister-president Thorbecke toen hij met het initiatief kwam om kinderarbeid aan banden te leggen. Als voorman van de ‘jong-liberalen’ bestreed Van Houten de opvattingen van staatsonthouding die Thorbecke en zijn generatie liberalen steeds hadden gepropageerd. In 1872 verwoordde hij zijn kritiek op Thorbecke in de brochure De staatsleer van Thorbecke:
In den strijd tusschen kapitaal en arbeid dreigt de laatste te worden onderdrukt. Bij de verdeeling van leertijd, werktijd en rusttijd worden de krachten der machinerien en de eischen der concurrentie, niet de krachten van den werkman en de eischen der ontwikkeling van hem en zijn gezin tot maatstaf gesteld.'
(13.05.24)

Bekijk oude afleveringen Knipoog