Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Openbaar Ministerie pleit voor opheffing briefgeheim pakketjes

Op dit moment duurt het weken voor het Openbaar Ministerie toestemming van de rechter heeft om een verdacht pakketje van Post NL te openen. Dat zou snel moeten veranderen, vindt het OM.

Sinds enige tijd controleren politiehonden Nederlandse postpakketten op de aanwezigheid van drugs. Aanleiding waren klachten uit het buitenland over het op grote schaal per post versturen van drugs vanuit Nederland. In twee jaar tijd zijn tijdens zulke controles meer dan 200 duizend XTC-tabletten, enkele tientallen kilo's MDMA en amfetamine en enkele kilo's cocaïne en heroïne aangetroffen.
Vaak is het lastig om de verzenders van de pakketjes terug te vinden. Voor een deel komt dat omdat het lang duurt voor een pakje geopend mag worden zodat veel sporen, zoals camerabeelden bij de inleverpunten, dan al verdwenen zijn.

De problemen doen zich overigens alleen bij Post NL voor. Dit komt omdat Post NL de enige postbezorger is die gehouden is aan een wettelijk opgelegd briefgeheim. Dit stamt uit de tijd dat de PTT - de voorganger van Post NL - als overheidsbedrijf belast was met de ‘Postdienst' binnen Nederland het monopolie op de postbezorging had. Op deze activiteiten is het briefgeheim van art. 13 Gw van toepassing.
Dit leidt tot de merkwaardige conclusie dat er om de pakjes van Post NL net zo te kunnen behandelen als die van concurrenten UPD en DHL de Grondwet gewijzigd zal moeten worden en dat is in Nederland bepaald geen eenvoudige opdracht.

In Trouw van 22 december 2018 bestrijdt jurist Manon Julicher de noodzaak van een wijziging van de Grondwet, Alleen het wijzigen van art. 16 Postwet en het aanpasen van het Wetboek van strafvordering zouden volstaan om deze kwestie op te lossen.

Rob Zenger van Bits of Freedom zette principiële kanttekeningen bij het feit dat het Openbaar Ministerie het briefgeheim kennelijk wil opheffen omdat de procedure omslachtig is en veel tijd kost:
'Wij kunnen goed begrijpen dat het Openbaar Ministerie processen die onnodig lang duren, efficiënter wil maken en belastinggeld goed wil besteden. Maar waar we het hartgrondig oneens over zijn, is de wijze waarop men dit in de bovenstaande voorbeelden wil bereiken: door het schrappen van noodzakelijke waarborgen die burgers beschermen. Onze vrijheid mag immers best wat kosten.'

 

Uitgelicht

Academische vrijheid

In een advies aan minister Rianne Letschert van Onderwijs houdt de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen een pleidooi om de academische vrijheid in de Grondwet op te nemen. KNAW vindt dat de vrijheid om naar eigen inzicht onderzoek te doen en onderwijs te verzorgen op dit moment onvoldoende wettelijk verankerd is om aan bedreigingen het hoofd te bieden. Het nieuwe artikel zou kunnen luiden: ‘De academische vrijheid wordt geëerbiedigd en bevorderd.’

Ineke Sluiter, die deel uitmaakte van de KNAW-commissie, zei erover in NRC van 15 oktober 2026:
Je ziet nu de normalisering van een bepaalde minachting van universiteiten, ook vanuit de politiek. Argwaan zaaien, generalisaties over wat er daar allemaal zou gebeuren. Ook dat ondermijnt het vertrouwen in de wetenschap. Zo ver als in de VS gaat het niet, maar ook hier putten de politieke flanken uit het handboek dat daar wordt gevolgd. (25.10.2026)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

 Schimmelpeninck

Hans Verbeek

De vergeten minister-president

Hans Verbeek beschrijft het leven van Gerrit Schimmelpenninck (1794-1863), zoon van Rutger Jan Schimmelpenninck die in de Franse tijd staatshoofd van Nederland was. Zelf werd Gerrit Schimmelpenninck in 1848 de eerste minister-president van Nederland, zij het slechts twee maanden. Hij was in 1848 de grote tegenstander van Thorbecke bij het tot stand komen van de nieuwe grondwet.
Hans Verbeek wil in zijn boek het beeld nuanceren van de progressieve liberaal Thorbecke tegenover een conservatieve graaf Schimmelpenninck die niets van grondwetswijzigingen wilde weten. Aan de hand van een reconstructie van de gebeurtenissen in 1848 beschrijft Verbeek de opkomst en ondergang van deze markante man. (20.04.2026)

ISBN 9789044660586, Prometheus Amsterdam, 2026

Lees meer over nieuwe boeken!

 

Knipoog

Het voorkomen van het kwaad

Bij de behandeling van de asielwetten in de Eerste Kamer in april 2026 kwam ook de functie van de Eerste Kamer weer eens uitgebreid aan de orde. Een discussie die al in 1848 ontstond toen de liberale coryfeeën Johan Rudolph Thorbecke en Dirk Donker Curtius het volkomen oneens bleken over de toekomst van de Eerste Kamer.

Bij zijn pogingen om de Nederlandse staatsinrichting te hervormen was Thorbecke in 1848 stellig van plan om de Eerste Kamer op te heffen. Hij noemde deze ‘zonder grond en doel’.
Dat dat niet lukte, moet op het conto van minister Donker Curtius worden geschreven. In zijn biografie De man van 1848 over Dirk Donker Curtius schrijft Mathijs van de Waardt over deze kwestie (pag. 246):

Donker zocht in de Eerste Kamer een instelling voor 'bedaarde overweging'. De Eerste Kamer was 'een waarborg tegen overijling, eene beperking van hartstogten in onrustige tijden, een bolwerk voor de troon' en daarnaast 'een krachtigen steun der wet'.
Dat de Kamer zelf niet veel bewerkstelligde, maar een waarborg was, was voor Donker evident. Hij benadrukte nog eens ‘dat in het algemeen het nut eener Eerste Kamer, hoe ook zamengesteld, meer gelegen is in het voorkomen van het kwaad dan in het stichten van het goede.
(20.04.2026)

Bekijk oude afleveringen Knipoog