• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Kamerleden 'zonder last' in de CDA-fractie?

Pieter Omtzigt schrijft in zijn memo van 12 juni 2021 dat nieuwe Kamerleden hun steun aan hem hebben moeten bekopen met een lage plaats op de CDA-lijst.

In de discussie rond het memo van Pieter Omtzigt en het CDA-rapport Zij aan zij - Werken aan herstel van de evaluatiecommissie onder voorzitterschap van Liesbeth Spies vraagt een opmerkelijk grondwettelijk aspect de aandacht.

Omtzigt schrijft in zijn memo op pag. 32 dat twee kandidaten hem verteld hebben dat hen tijdens de selectie nadrukkelijk gevraagd is of zij op Hugo of Pieter hadden gestemd:
Een kandidaat vertelt dat het een andere kandidaat ook overkomen is. Zij hebben naar waarheid geantwoord, maar vonden het een impertinente vraag. Ik deel die mening. Deze kandidaten kwamen veel lager op de lijst dan zij verwacht hadden. Ik heb zelf niet verder nagegaan of alle kandidaten hierover bevraagd zijn. Dat is, dunkt mij, een taak voor de commissie-Spies.

In het rapport van de commissie-Spies is echter geen reactie te vinden op deze informatie van Omtzigt. Dat is spijtig want het gaat om iets zeer wezenlijks, namelijk de onafhankelijkheid van Kamerleden. Hierover zegt de Grondwet in art. 63 lid 3: 'De leden stemmen zonder last'.
In zijn Handboek van het Nederlandse Staatsrecht noemt Van der Pot noemt dit 'een van de belangrijkste instrumenten voor de realisering van het evenwicht tussen de kiezersdemocratie en de partijendemocratie'..

Het is te billijken dat een partij toekomstige kandidaten vraagt naar hun visie op het partijprogramma. Bedenkelijk wordt het echter als deze screening zover gaat als Omtzigt schetst. Opvallend wordt het als de commissie dit kennelijk niet onderzocht heeft. Immers, als de gehele huidige fractie van het CDA langs deze 'Omtzigt-meetlat' is gelegd, zal dit niet bijdragen aan een 'lastenvrij' Kamerlidmaatschap.

Dit alles roept de volgende concrete vragen op:

  • Waarom schenkt het rapport Spies geen aandacht aan de verklaringen van kandidaat-Kamerleden die Omtzigt in zijn memo heeft opgenomen?
  • In het rapport Spies wordt gewag gemaakt van selectie op regionale spreiding en deskundigheid. Dat zijn zaken die de Grondwet niet verbiedt. Maar mag je van tevoren eisen stellen aan opvattingen die aan een zittend Kamerlid zijn gekoppeld? Ofwel: wie voor Omtzigt is, is tegen ons? Is de gehele huidige fractie op voorhand al 'gesensibiliseerd'?

Is het evenwicht tussen kiezersdemocratie en partijdemocratie, waar Van der Pot lang geleden in zijn handboek al op wees, hier niet zoek?

 

memo functie elders

 

Het beruchte 'Functie elders' memo dat onder de arm van verkenner Kajsa Ollongren op 25 maart 2021 voor de lens van fotograaf Bart Maat passeerde. Maat won ermee de ANP Nieuwsfoto van het jaar 2021.

Nieuwsarchief

Uitgelicht

Democratische rechtsorde

Op 2 juni 2022 hield Herman Tjeenk Willink in de Gotische Zaal van de Raad van State de lezing ‘Tot zover ben ik gekomen’. De oud vice-president van de Raad van State begon zijn publiek te vertellen dat ze niets nieuws zouden horen. Wat hij ging zeggen, zei hij al heel lang, maar er werd tot u toe niet naar hem geluisterd.

Zoals het nu gaat, gaat het mis, hield Herman Tjeenk Willink zijn toehoorders voor:
Het functioneren van de overheid zelf holt de democratische rechtsorde uit die ook een sociale rechtsorde pretendeert te zijn. Daarvan worden burgers die van de overheid afhankelijk zijn, zij die het niet zo goed getroffen hebben, als eersten het slachtoffer. [...]
Burgers zijn de laatste veertig jaar onzeker geworden over wat zij van de overheid mogen verwachten. De sociale grondrechten, ‘kernverantwoordelijkheden’ van de overheid, werden in 1983 met algemene stemmen in de Grondwet opgenomen, maar speelden de afgelopen 35 jaar in het politieke debat nauwelijks een rol. Het besef dat de klassieke en sociale grondrechten met elkaar verband houden, niet voor niets in één hoofdstuk zijn opgenomen, lijkt te zijn verdwenen. (29.06.22)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Pas verschenen

boeken

 

 

Prof. mr. A.W. Heringa e.a.
Staatsrecht

Onlangs verscheen de veertiende druk van Staatsrecht dat in 1972 voor het eerst verscheen onder de titel Compendium van het Staatsrecht en geschreven werd door T. Koopmans. Inmiddels is dit compendium uitgegroeid tot een standaardwerk van 660 pagina’s. Auteurs Aalt Willem Heringa, Luc Verhey en Wytze van der Woude hebben hun Staatsrecht voor de nieuwe druk flink onder handen genomen en met name de structuur van het boek drastisch gewijzigd. Vanuit het staatsrecht hebben de auteurs hebben geprobeerd constitutionele kwesties te beschrijven in hun maatschappelijke context.

CoverStaatsrecht

Kijk hier voor meer nieuwe publicaties

 

 

Knipoog

Doe eenen ander niet...

In 1798 kreeg Nederland zijn Staatsregeling voor het Bataafsche Volk. Artikel 6 van deze eerste Nederlandse grondwet luidde:
Alle de pligten van den Mensch in maatschappij hebben hunnen grondslag in deze heilige Wet: Doe eenen ander niet, hetgeen gij niet wenscht dat aan u geschiede. Doe aan anderen, ten allen tijde, zoo veel goeds, als gij, in gelijke omstandigheden, van hun zoudt wenschen te ontvangen.

Al wekenlang bivakkeren ‘anderen’ in de buitenlucht van Ter Apel. Een goed moment om je te realiseren dat dit artikel 6 bijna 225 jaar na dato nog niets aan zeggingskracht verloren heeft.
(Eerlijkheid gebiedt overigens om hier meteen aan toe te voegen dat het bewuste artikel in de volgende Staatsregeling 1806 alweer verdwenen was.) (5.09.22)

Bekijk oude afleveringen Knipoog