Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Kamerleden 'zonder last' in de CDA-fractie?

Pieter Omtzigt schrijft in zijn memo van 12 juni 2021 dat nieuwe Kamerleden hun steun aan hem hebben moeten bekopen met een lage plaats op de CDA-lijst.

In de discussie rond het memo van Pieter Omtzigt en het CDA-rapport Zij aan zij - Werken aan herstel van de evaluatiecommissie onder voorzitterschap van Liesbeth Spies vraagt een opmerkelijk grondwettelijk aspect de aandacht.

Omtzigt schrijft in zijn memo op pag. 32 dat twee kandidaten hem verteld hebben dat hen tijdens de selectie nadrukkelijk gevraagd is of zij op Hugo of Pieter hadden gestemd:
Een kandidaat vertelt dat het een andere kandidaat ook overkomen is. Zij hebben naar waarheid geantwoord, maar vonden het een impertinente vraag. Ik deel die mening. Deze kandidaten kwamen veel lager op de lijst dan zij verwacht hadden. Ik heb zelf niet verder nagegaan of alle kandidaten hierover bevraagd zijn. Dat is, dunkt mij, een taak voor de commissie-Spies.

In het rapport van de commissie-Spies is echter geen reactie te vinden op deze informatie van Omtzigt. Dat is spijtig want het gaat om iets zeer wezenlijks, namelijk de onafhankelijkheid van Kamerleden. Hierover zegt de Grondwet in art. 63 lid 3: 'De leden stemmen zonder last'.
In zijn Handboek van het Nederlandse Staatsrecht noemt Van der Pot noemt dit 'een van de belangrijkste instrumenten voor de realisering van het evenwicht tussen de kiezersdemocratie en de partijendemocratie'..

Het is te billijken dat een partij toekomstige kandidaten vraagt naar hun visie op het partijprogramma. Bedenkelijk wordt het echter als deze screening zover gaat als Omtzigt schetst. Opvallend wordt het als de commissie dit kennelijk niet onderzocht heeft. Immers, als de gehele huidige fractie van het CDA langs deze 'Omtzigt-meetlat' is gelegd, zal dit niet bijdragen aan een 'lastenvrij' Kamerlidmaatschap.

Dit alles roept de volgende concrete vragen op:

  • Waarom schenkt het rapport Spies geen aandacht aan de verklaringen van kandidaat-Kamerleden die Omtzigt in zijn memo heeft opgenomen?
  • In het rapport Spies wordt gewag gemaakt van selectie op regionale spreiding en deskundigheid. Dat zijn zaken die de Grondwet niet verbiedt. Maar mag je van tevoren eisen stellen aan opvattingen die aan een zittend Kamerlid zijn gekoppeld? Ofwel: wie voor Omtzigt is, is tegen ons? Is de gehele huidige fractie op voorhand al 'gesensibiliseerd'?

Is het evenwicht tussen kiezersdemocratie en partijdemocratie, waar Van der Pot lang geleden in zijn handboek al op wees, hier niet zoek?

 

memo functie elders

 

Het beruchte 'Functie elders' memo dat onder de arm van verkenner Kajsa Ollongren op 25 maart 2021 voor de lens van fotograaf Bart Maat passeerde. Maat won ermee de ANP Nieuwsfoto van het jaar 2021.

Uitgelicht

Liggen onze grondrechten écht vast?

NRC had op 29 december 2023 een interview met Bart Jan van Ettekoven, die stopt als voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Hij stond in het artikel onder andere stil bij de belangstelling voor de Grondwet en grondrechten en de ideeën rond constitutionele toetsing.
Van Ettekoven stelde dat in de Nederlandse Grondwet klassieke grondrechten, als vrijheid van meningsuiting, recht op privacy en het discriminatieverbod, weliswaar uitstekend verwoord zijn, hij voegde er echter onmiddellijk een ‘maar’ aan toe:
‘De Grondwet zelf maakt het mogelijk dat die grondrechten bij wet kunnen worden beperkt, via een wet die door de Tweede en Eerste Kamer is aangenomen. We hebben dus een stelsel van grondrechten waarop je met een wetje inbreuk kunt maken. Dus jawel, we hebben vrijheid van meningsuiting, maar we kunnen het wettelijk zo regelen dat burgers daar geen gebruik van kunnen maken. Keurig gedaan, staatsrechtelijk volgens de regels. Maar niet in orde. Laten we ervoor zorgen dat we internationaalrechtelijk niet door de bodem zakken.’ (03.01.2024)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

gogel

Jan Postma
Alexander Gogel (1765-1821)
Grondlegger van de Nederlandse staat

Alexander Gogel was een overtuigd patriot en maakte snel carrière in de Bataafse Republiek en de Franse tijd. Hij staat bekend als de man die het nieuwe financiële systeem van de Bataafse eenheidsstaat organiseerde. Ook was Gogel betrokken bij het opstellen van de Staatsregeling van 1798. Jan Postma schreef enige tijd geleden al weer een lijvige biografie van Alexander Gogel waarin hij hem vanwege zijn verdiensten als ‘Grondlegger van de Nederlandse staat’ bestempelt.
Postma beschrijft Alexander Gogel onder andere als strijdbaar voorstander van de afschaffing van de gilden. Gelijkheid betekende voor Gogel ook een vrije toegang tot alle beroepen. Opmerkelijk was zijn betrokkenheid bij de Nationale Konst-Gallery, de voorloper van het huidige Rijksmuseum. De basis van de collectie vormde de verbeurd verklaarde collectie van voormalig stadhouder Willem V.
(26.10.2023)

Bekijk overzicht nieuwe boeken

Knipoog

Zekerheid en bescherming

In 1798 kreeg Nederland zijn Staatsregeling voor het Bataafsche Volk waarin vrijheid, gelijkheid en broederschap - de beginselen van de Franse Revolutie - voorop stonden. Van de 23 grondrechten in de Grondwet kwamen maar liefst al 21 in de een of andere vorm in deze eerste staatsregeling voor.
In onze ingewikkelde maatschappij komen de spelregels van de Bataafse Republiek verrassend eenvoudig over. Neem artikel L over de manier waarop de staat met vreemdelingen moet omgaan:
‘De Maatschappij ontvangt alle Vreemdelingen, die de weldaaden der vrijheid vreedzaam wenschen te genieten, in haar midden, verleenende denzelven alle zekerheid en bescherming.’
(25.10.23)

Bekijk oude afleveringen Knipoog