Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Adviescolleges adviseren formerende partijen over opdracht nieuw kabinet

Raad van State, Algemene Rekenkamer en Nationale ombudsman vinden dat het nieuwe kabinet de nadruk moet leggen op het herstel van het vertrouwen in de politiek.

President Thom de Graaf van de Raad van State, president Arno Visser van de Algemene Rekenkamer en Nationale ombudsman Reinier van Zutphen formuleerden de drie kernpunten voor het herstel van vertrouwen die in de formatie aan de orde moeten komen. Hun boodschap begonnen ze aldus:
De overheid heeft vaak onvoldoende oog voor de zorgen, de belangen en de mogelijkheden van mensen. Onzorgvuldige, nodeloos ingewikkelde en soms te strenge wetgeving, gecombineerd met een praktijk van complexe en onduidelijke financiering en mechanische uitvoering tast het vertrouwen van burgers in hun overheid aan.

  • De scheiding tussen beleid en uitvoering zorgt voor veel problemen. Regering en parlement moeten zich bij het maken van wetten realiseren welke concrete gevolgen deze hebben voor de mensen. Wetgeving blijkt vaak nodeloos ingewikkeld. Dit is vaak het gevolg van complexe compromispolitiek.
  • Wanneer wetten in de praktijk tot ongewenste gevolgen leiden, wordt vaak gepleit voor meer maatwerk. Als het fundament echter niet deugt, is zorgen voor maatwerk dweilen met de kraan open. In plaats van maatwerk zou de menselijke maat leidend moeten zijn.
  • Vertrouwen is het bindmiddel in een democratische rechtsstaat. De overheid kan alleen slagvaardig optreden als haar optreden wordt gedragen door de burgers. Het vertrouwen van de burgers heeft de afgelopen jaren affaires een geduchte knauw opgelopen. Vertrouwen geven hangt ook samen met vertrouwen krijgen. Te vaak heeft het daaraan ontbroken en keek de overheid met argwaan naar haar burgers.

‘Waar het vertrouwen rafelt, rafelt ook de rechtsstaat’, aldus Thom de Graaf, Arno Visser en Reinier van Zutphen aan het eind van het document.

Uitgelicht

Liggen onze grondrechten écht vast?

NRC had op 29 december 2023 een interview met Bart Jan van Ettekoven, die stopt als voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Hij stond in het artikel onder andere stil bij de belangstelling voor de Grondwet en grondrechten en de ideeën rond constitutionele toetsing.
Van Ettekoven stelde dat in de Nederlandse Grondwet klassieke grondrechten, als vrijheid van meningsuiting, recht op privacy en het discriminatieverbod, weliswaar uitstekend verwoord zijn, hij voegde er echter onmiddellijk een ‘maar’ aan toe:
‘De Grondwet zelf maakt het mogelijk dat die grondrechten bij wet kunnen worden beperkt, via een wet die door de Tweede en Eerste Kamer is aangenomen. We hebben dus een stelsel van grondrechten waarop je met een wetje inbreuk kunt maken. Dus jawel, we hebben vrijheid van meningsuiting, maar we kunnen het wettelijk zo regelen dat burgers daar geen gebruik van kunnen maken. Keurig gedaan, staatsrechtelijk volgens de regels. Maar niet in orde. Laten we ervoor zorgen dat we internationaalrechtelijk niet door de bodem zakken.’ (03.01.2024)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

gogel

Jan Postma
Alexander Gogel (1765-1821)
Grondlegger van de Nederlandse staat

Alexander Gogel was een overtuigd patriot en maakte snel carrière in de Bataafse Republiek en de Franse tijd. Hij staat bekend als de man die het nieuwe financiële systeem van de Bataafse eenheidsstaat organiseerde. Ook was Gogel betrokken bij het opstellen van de Staatsregeling van 1798. Jan Postma schreef enige tijd geleden al weer een lijvige biografie van Alexander Gogel waarin hij hem vanwege zijn verdiensten als ‘Grondlegger van de Nederlandse staat’ bestempelt.
Postma beschrijft Alexander Gogel onder andere als strijdbaar voorstander van de afschaffing van de gilden. Gelijkheid betekende voor Gogel ook een vrije toegang tot alle beroepen. Opmerkelijk was zijn betrokkenheid bij de Nationale Konst-Gallery, de voorloper van het huidige Rijksmuseum. De basis van de collectie vormde de verbeurd verklaarde collectie van voormalig stadhouder Willem V.
(26.10.2023)

Bekijk overzicht nieuwe boeken

Knipoog

Zekerheid en bescherming

In 1798 kreeg Nederland zijn Staatsregeling voor het Bataafsche Volk waarin vrijheid, gelijkheid en broederschap - de beginselen van de Franse Revolutie - voorop stonden. Van de 23 grondrechten in de Grondwet kwamen maar liefst al 21 in de een of andere vorm in deze eerste staatsregeling voor.
In onze ingewikkelde maatschappij komen de spelregels van de Bataafse Republiek verrassend eenvoudig over. Neem artikel L over de manier waarop de staat met vreemdelingen moet omgaan:
‘De Maatschappij ontvangt alle Vreemdelingen, die de weldaaden der vrijheid vreedzaam wenschen te genieten, in haar midden, verleenende denzelven alle zekerheid en bescherming.’
(25.10.23)

Bekijk oude afleveringen Knipoog