Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Volgens College Rechten van de Mens staat demonstratierecht onder druk

Naar aanleiding van de arrestatie van organisatoren voorafgaand aan een demonstratie stelt het College voor de Rechten van de Mens dat het demonstratierecht onder druk staat.

De klimaatactivisten van de beweging Extinction Rebellion werden gearresteerd toen ze opriepen tot een blokkade van de A12 op 28 januari. Zij werden verdacht van opruiing en kregen een gebiedsverbod opgelegd. In de ogen van het College voor de Rechten van de Mens is de inzet van strafrechtelijke instrumenten om een demonstratie te verhinderen ‘een extreem zwaar middel dat niet gemakkelijk te rechtvaardigen valt’.

Het recht om te demonstreren ligt vast in art. 9 Gw en in internationale verdragen als het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens. Het artikel zegt dat de overheid in beginsel niet mag ingrijpen bij demonstraties en alleen om de volksgezondheid te beschermen, ernstige wanordelijkheden te voorkomen en vanwege gevaarlijke verkeerssituaties een demonstratie mag verbieden. Het college zegt erover:
De vraag of de overheid een demonstratie mag beperken of verbieden hangt altijd af van de specifieke omstandigheden. Een zekere mate van hinder en overlast hoort bij een demonstratie.

In het NRC van 31 januari 2023 voegde vicevoorzitter Jan-Peter Loof van het college eraan toe:
Het punt is: de overheid gaat niet over waar en hoe je demonstreert. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft bovendien al eens geoordeeld dat ook aan een tijdelijke wegblokkade de vrijheid van demonstratie moet worden toegekend. Het eerste uitgangspunt moet zijn: hoe maken we dit mogelijk? Ook als een demonstratie even tot een verstoring van de orde of de veiligheid kan leiden.

Het College voor de Rechten van de Mens stelt in zijn reactie op de blokkade van de A12 dat de overheid in zo’n geval altijd had moeten kiezen voor de minst ingrijpende maatregel die ze tot haar beschikking heeft. Ook moet de overheid afwegen of zo’n verbod echt noodzakelijk is om een doel als het voorkomen van verkeersonveilige situaties te bereiken.
De inzet van strafrechtelijke middelen vooraf tegen organisatoren van demonstraties zou volgens het college anderen ervan kunnen weerhouden worden van hun recht op demonstratie gebruik te maken. Achteraf vervolgen kan uiteraard wel als deelnemers zich schuldig hebben gemaakt aan strafbare feiten.

Uitgelicht

Het kan wéér gruwelijk mis gaan

De risico’s die tot het Toeslagenschandaal hebben geleid, zijn niet verdwenen, stelde voorzitter Van Nispen van de enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening:vast bij de presentatie van hun eindrapport Blind voor mens en recht:
De blindheid voor mensen en voor hun rechten is er nog steeds. Een indringende constatering is dan ook dat het wéér gruwelijk mis kan gaan. Dit kan morgen weer gebeuren, zo lang de overheid zich niet aan de eigen wetten houdt. Zo lang grondrechten niet worden gerespecteerd, waarborgen ontbreken en rechtsstatelijk handelen niet dagelijks in praktijk wordt gebracht. Zo lang geen invulling wordt gegeven aan macht en tegenmacht. Zo lang de staatsmachten blind blijven voor mens en recht. Zo lang blijft het risico bestaan dat mensen door overheidshandelen worden vermorzeld. Dat kan ieder van ons overkomen.

 

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

bovendeert

Bovend’Eert en Kummeling
Het Nederlandse Parlement (13e druk)

Inmiddels zijn er zeven jaar verstreken sinds staatsrechtdeskundigen Paul Bovend’Eert en Henk Kummeling de vorige druk van de klassieker Het Nederlandse Parlement verzorgden. De eerste druk verscheen in 1938.
De nieuwe dertiende druk moest op tal van punten worden aangepast. Zo hebben de Tweede en Eerste Kamer resp. in 2021 en 2023 een nieuw reglement van orde gekregen. Andere belangrijke ontwikkelingen van de afgelopen jaren waren het vaststellen van gedragscodes voor Kamerleden en de ontwikkelingen in de onderlinge verhoudingen tussen Tweede en Eerste Kamer tijdens de laatste kabinetten-Rutte. Verder staan Bovend’Eert en Kummeling uiteraard ook stil bij de nasleep van de Kinderopvangtoeslagaffaire en de daaruit voortvloeiende roep om een nieuwe bestuurscultuur.
(29.03.2024)

Bekijk overzicht nieuwe boeken

Knipoog

Tusschen kapitaal en arbeid

Samuel van Houten had als Kamerlid in 1871 de degens gekruist met minister-president Thorbecke toen hij met het initiatief kwam om kinderarbeid aan banden te leggen. Als voorman van de ‘jong-liberalen’ bestreed Van Houten de opvattingen van staatsonthouding die Thorbecke en zijn generatie liberalen steeds hadden gepropageerd. In 1872 verwoordde hij zijn kritiek op Thorbecke in de brochure De staatsleer van Thorbecke:
In den strijd tusschen kapitaal en arbeid dreigt de laatste te worden onderdrukt. Bij de verdeeling van leertijd, werktijd en rusttijd worden de krachten der machinerien en de eischen der concurrentie, niet de krachten van den werkman en de eischen der ontwikkeling van hem en zijn gezin tot maatstaf gesteld.'
(13.05.24)

Bekijk oude afleveringen Knipoog