Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Raad Rechtspraak kritisch over procedure partijverbod

In december 2022 werd een wetsvoorstel gepresenteerd dat een partijverbod mogelijk maakt. De Raad voor de Rechtspraak toont zich nu kritisch over de procedure.

De Wet op de politieke partijen van minister Bruins Slot biedt onder andere de mogelijkheid om partijen te verbieden die de democratie ondermijnen. De wet legt het oordeel hierover bij de Hoge Raad. Verder moet de nieuwe wet een strenger toezicht op de financiering van politieke partijen regelen.

Consultatie deskundigen
Eind juni 2023 vond in de Tweede Kamer in het kader van de voorbereidende consultatie van de wet een rondetafelgesprek met deskundigen plaats over het versterken van de weerbaarheid van de democratie. Zou een partijverbod kunnen helpen om de democratische rechtsstaat te beschermen? Veel experts waren kritisch over een mogelijk partijverbod. Belangrijk kritiekpunt was het ontbreken van een zogeheten escalatieladder. Alvorens tot een partijverbod over te gaan zouden er maatregelen als waarschuwingen en boetes in de wet moeten staan.
Oud-minister Ernst Hirsch Ballin zei tijdens de bijeenkomst dat hij de 'innerlijke weerbaarheid' van de democratie belangrijker vond dan een partijverbod. Bestuurskundige Bart-Jan Heine noemde een partijverbod een medicijn dat erger is dan de kwaal.
Er zijn tijdens de tweede consultatieronde vijf reacties binnengekomen, waaronder een reactie van het College voor de Rechten van de Mens.

Raad voor de Rechtspraak
In augustus 2023 heeft ook de Raad voor de rechtspraak zich uitgesproken over het wetsvoorstel. De raad schreef dat het voor een zo zwaarwegende zaak als het verbieden van een politieke partij niet voldoende is zo’n verbod alleen door de Hoge Raad te laten beoordelen. Een mogelijkheid tot hoger beroep zou hier zeer gewenst zijn, volgens de raad.
Verder vond de Raad voor de Rechtspraak de gronden voor een partijverbod in de nieuwe wet tamelijk algemeen geformuleerd, met als gevaar dat er discussies konden komen over wat iets precies betekent. Voor een zo belangrijk onderwerp als een verbod van een politieke partij is volgens de Raad voor de Rechtspraak de mogelijkheid tot een grondiger debat noodzakelijk.

 

 

Uitgelicht

Liggen onze grondrechten écht vast?

NRC had op 29 december 2023 een interview met Bart Jan van Ettekoven, die stopt als voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Hij stond in het artikel onder andere stil bij de belangstelling voor de Grondwet en grondrechten en de ideeën rond constitutionele toetsing.
Van Ettekoven stelde dat in de Nederlandse Grondwet klassieke grondrechten, als vrijheid van meningsuiting, recht op privacy en het discriminatieverbod, weliswaar uitstekend verwoord zijn, hij voegde er echter onmiddellijk een ‘maar’ aan toe:
‘De Grondwet zelf maakt het mogelijk dat die grondrechten bij wet kunnen worden beperkt, via een wet die door de Tweede en Eerste Kamer is aangenomen. We hebben dus een stelsel van grondrechten waarop je met een wetje inbreuk kunt maken. Dus jawel, we hebben vrijheid van meningsuiting, maar we kunnen het wettelijk zo regelen dat burgers daar geen gebruik van kunnen maken. Keurig gedaan, staatsrechtelijk volgens de regels. Maar niet in orde. Laten we ervoor zorgen dat we internationaalrechtelijk niet door de bodem zakken.’ (03.01.2024)

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

gogel

Jan Postma
Alexander Gogel (1765-1821)
Grondlegger van de Nederlandse staat

Alexander Gogel was een overtuigd patriot en maakte snel carrière in de Bataafse Republiek en de Franse tijd. Hij staat bekend als de man die het nieuwe financiële systeem van de Bataafse eenheidsstaat organiseerde. Ook was Gogel betrokken bij het opstellen van de Staatsregeling van 1798. Jan Postma schreef enige tijd geleden al weer een lijvige biografie van Alexander Gogel waarin hij hem vanwege zijn verdiensten als ‘Grondlegger van de Nederlandse staat’ bestempelt.
Postma beschrijft Alexander Gogel onder andere als strijdbaar voorstander van de afschaffing van de gilden. Gelijkheid betekende voor Gogel ook een vrije toegang tot alle beroepen. Opmerkelijk was zijn betrokkenheid bij de Nationale Konst-Gallery, de voorloper van het huidige Rijksmuseum. De basis van de collectie vormde de verbeurd verklaarde collectie van voormalig stadhouder Willem V.
(26.10.2023)

Bekijk overzicht nieuwe boeken

Knipoog

Zekerheid en bescherming

In 1798 kreeg Nederland zijn Staatsregeling voor het Bataafsche Volk waarin vrijheid, gelijkheid en broederschap - de beginselen van de Franse Revolutie - voorop stonden. Van de 23 grondrechten in de Grondwet kwamen maar liefst al 21 in de een of andere vorm in deze eerste staatsregeling voor.
In onze ingewikkelde maatschappij komen de spelregels van de Bataafse Republiek verrassend eenvoudig over. Neem artikel L over de manier waarop de staat met vreemdelingen moet omgaan:
‘De Maatschappij ontvangt alle Vreemdelingen, die de weldaaden der vrijheid vreedzaam wenschen te genieten, in haar midden, verleenende denzelven alle zekerheid en bescherming.’
(25.10.23)

Bekijk oude afleveringen Knipoog