Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Raad van State pleit voor innoveren rechtsstaat

In de editie 2023 houdt de Raad van State in zijn traditionele beschouwing bij zijn jaarverslag een pleidooi om de rechtsstaat te innoveren.

In zijn functie als adviseur van regering en parlement heeft de Raad van State in 2023 in totaal 342 adviesaanvragen ontvangen. Dat zijn er ruim vijftig minder dan het jaar daarvoor. De Afdeling advisering heeft het afgelopen jaar 349 adviezen afgedaan. In bijna tien procent van de gevallen was het advies negatief.
Verder stelt de raad vast dat vaker voorkomt dat er al om een advies wordt gevraagd voordat het voorstel bij de betrokken instanties op zijn uitvoerbaarheid getoetst is. In een enkel geval heeft de raad zo’n adviesaanvraag teruggestuurd met het verzoek eerst een uitvoeringstoets te laten doen.

In de beschouwing Innoveren in de rechtsstaat schrijft de Raad van State:
‘Disfunctioneren van de rechtsstaat ligt op de loer als de kwetsbare vertrouwensrelaties tussen overheid en burgers en tussen burgers onderling niet verbeteren.’
Dit vertrouwen zal de kern moeten zijn bij staatsrechtelijke renovaties. De raad noemt hiervoor drie uitgangspunten:

  • Realiseer vernieuwing waar het daadwerkelijk knelt.
  • Denk niet per se in termen van ‘meer’, maar vooral in termen van ‘beter.’
  • Maak verstandig gebruik van (slimme) technologische mogelijkheden.

In zijn jaarlijkse beschouwing staat de Raad van State ook stil bij de ‘doorleefde betekenis en maatschappelijke werking’ van de  Grondwet. Waarmee overigens niet gezegd is dat de Grondwet niet zou kunnen worden gewijzigd of aangevuld. In 2023 werden er belangrijke wijzigingen in maar liefst zes grondwetsartikelen afgerond, stelt de raad vast.
De Grondwet is de afgelopen jaren meer de belangteling gekomen, realiseert de Raad van State zich:
Aan de Grondwet lijkt een grotere maatschappelijke functie te worden toegedicht dan vroeger. Dat duidt op een zekere heroriëntatie op het denken over de Grondwet dat lang bepalend was. In dat denken wordt het karakter van de Grondwet doorgaand getypeerd als sober. De functies van de Grondwet worden aangeduid als institutioneel-organisatorisch, waarborgend en – voornamelijk gericht op de grondrechtbepalingen – juridisch-normatief. Uit deze opvatting vloeit een constitutionele praktijk voort waarin de Grondwet alleen wordt gewijzigd als daarover breed gedragen en duurzame overeenstemming bestaat en de wijziging past in het normatieve kader van de Grondwet.

Uitgelicht

Het kan wéér gruwelijk mis gaan

De risico’s die tot het Toeslagenschandaal hebben geleid, zijn niet verdwenen, stelde voorzitter Van Nispen van de enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening:vast bij de presentatie van hun eindrapport Blind voor mens en recht:
De blindheid voor mensen en voor hun rechten is er nog steeds. Een indringende constatering is dan ook dat het wéér gruwelijk mis kan gaan. Dit kan morgen weer gebeuren, zo lang de overheid zich niet aan de eigen wetten houdt. Zo lang grondrechten niet worden gerespecteerd, waarborgen ontbreken en rechtsstatelijk handelen niet dagelijks in praktijk wordt gebracht. Zo lang geen invulling wordt gegeven aan macht en tegenmacht. Zo lang de staatsmachten blind blijven voor mens en recht. Zo lang blijft het risico bestaan dat mensen door overheidshandelen worden vermorzeld. Dat kan ieder van ons overkomen.

 

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

bovendeert

Bovend’Eert en Kummeling
Het Nederlandse Parlement (13e druk)

Inmiddels zijn er zeven jaar verstreken sinds staatsrechtdeskundigen Paul Bovend’Eert en Henk Kummeling de vorige druk van de klassieker Het Nederlandse Parlement verzorgden. De eerste druk verscheen in 1938.
De nieuwe dertiende druk moest op tal van punten worden aangepast. Zo hebben de Tweede en Eerste Kamer resp. in 2021 en 2023 een nieuw reglement van orde gekregen. Andere belangrijke ontwikkelingen van de afgelopen jaren waren het vaststellen van gedragscodes voor Kamerleden en de ontwikkelingen in de onderlinge verhoudingen tussen Tweede en Eerste Kamer tijdens de laatste kabinetten-Rutte. Verder staan Bovend’Eert en Kummeling uiteraard ook stil bij de nasleep van de Kinderopvangtoeslagaffaire en de daaruit voortvloeiende roep om een nieuwe bestuurscultuur.
(29.03.2024)

Bekijk overzicht nieuwe boeken

Knipoog

Tusschen kapitaal en arbeid

Samuel van Houten had als Kamerlid in 1871 de degens gekruist met minister-president Thorbecke toen hij met het initiatief kwam om kinderarbeid aan banden te leggen. Als voorman van de ‘jong-liberalen’ bestreed Van Houten de opvattingen van staatsonthouding die Thorbecke en zijn generatie liberalen steeds hadden gepropageerd. In 1872 verwoordde hij zijn kritiek op Thorbecke in de brochure De staatsleer van Thorbecke:
In den strijd tusschen kapitaal en arbeid dreigt de laatste te worden onderdrukt. Bij de verdeeling van leertijd, werktijd en rusttijd worden de krachten der machinerien en de eischen der concurrentie, niet de krachten van den werkman en de eischen der ontwikkeling van hem en zijn gezin tot maatstaf gesteld.'
(13.05.24)

Bekijk oude afleveringen Knipoog