Website over de 23 grondrechten in de Grondwet

Nieuws

Onafhankelijk onderzoek naar demonstratierecht

Het kabinet laat onafhankelijk onderzoeken of het huidige demonstratierecht nog voldoende aansluit bij de actuele ontwikkelingen. Aanleiding hiervoor zijn protestacties als het blokkeren van snelwegen en het beschadigen van kunstwerken.

Bij de start van het onderzoek door het Wetenschappelijk Onderzoek- en Datacentrum van het ministerie van Justitie stelt het kabinet vast dat bepaalde groepen demonstranten vanuit de vrijheid van demonstratie zoals vastgelegd in art. 9 Gw steeds vaker bewust de grenzen van het recht lijken op te zoeken of te overschrijden. Vaak met als achterliggend doel om zoveel mogelijk aandacht voor hun zaak te krijgen en hiermee het beleid te beïnvloeden.

Bij zulke demonstraties kunnen de grondrechten van anderen of de nationale veiligheid in het gedrang komen, stelt het kabinet. Voorbeelden zijn protesten bij woningen van politici of bij abortusklinieken. De burgemeester van Arnhem verbood het verbranden van een koran mede vanwege de impact op de nationale veiligheid. Bovendien vragen de demonstraties steeds meer politie-inzet waardoor de politie onvoldoende elders kan worden ingezet, aldus het kabinet.

Het lokale gezag kan een demonstratie nu alleen beperken als dat noodzakelijk is in het belang van de verkeersveiligheid, de volksgezondheid of om wanordelijkheden te bestrijden of te voorkomen. Andere grondrechten kunnen daarbij tot nu toe slechts beperkt worden meegewogen.
Het onderzoek moet onder andere ook in kaart brengen hoe andere landen met demonstraties omgaan waarbij mogelijk grondrechten van anderen in het gedrang komen. Het kabinet voegt eraan toe dat het niet wil tornen aan het constitutionele recht dat de overheid zich niet preventief mag bemoeien met de inhoud van uitingen.

In een reactie schreef Extinction Rebellion dat het onderzoek de weg plaveit voor strengere antidemonstratiewetgeving, aldus geciteerd door NRC van 20 april 2024. Als positief punt noemde de groep dat in de kabinetsbrief veel over het huidige demonstratierecht wordt uitgelegd waar met name burgemeesters hun voordeel mee kunnen doen. Kick Out Zwarte Piet had het in dit verband in NRC over een ‘opfriscursus demonstratierecht’.

 

Uitgelicht

Het kan wéér gruwelijk mis gaan

De risico’s die tot het Toeslagenschandaal hebben geleid, zijn niet verdwenen, stelde voorzitter Van Nispen van de enquêtecommissie Fraudebeleid en Dienstverlening:vast bij de presentatie van hun eindrapport Blind voor mens en recht:
De blindheid voor mensen en voor hun rechten is er nog steeds. Een indringende constatering is dan ook dat het wéér gruwelijk mis kan gaan. Dit kan morgen weer gebeuren, zo lang de overheid zich niet aan de eigen wetten houdt. Zo lang grondrechten niet worden gerespecteerd, waarborgen ontbreken en rechtsstatelijk handelen niet dagelijks in praktijk wordt gebracht. Zo lang geen invulling wordt gegeven aan macht en tegenmacht. Zo lang de staatsmachten blind blijven voor mens en recht. Zo lang blijft het risico bestaan dat mensen door overheidshandelen worden vermorzeld. Dat kan ieder van ons overkomen.

 

Bekijk oude afleveringen Uitgelicht

Nieuw verschenen

bovendeert

Bovend’Eert en Kummeling
Het Nederlandse Parlement (13e druk)

Inmiddels zijn er zeven jaar verstreken sinds staatsrechtdeskundigen Paul Bovend’Eert en Henk Kummeling de vorige druk van de klassieker Het Nederlandse Parlement verzorgden. De eerste druk verscheen in 1938.
De nieuwe dertiende druk moest op tal van punten worden aangepast. Zo hebben de Tweede en Eerste Kamer resp. in 2021 en 2023 een nieuw reglement van orde gekregen. Andere belangrijke ontwikkelingen van de afgelopen jaren waren het vaststellen van gedragscodes voor Kamerleden en de ontwikkelingen in de onderlinge verhoudingen tussen Tweede en Eerste Kamer tijdens de laatste kabinetten-Rutte. Verder staan Bovend’Eert en Kummeling uiteraard ook stil bij de nasleep van de Kinderopvangtoeslagaffaire en de daaruit voortvloeiende roep om een nieuwe bestuurscultuur.
(29.03.2024)

Bekijk overzicht nieuwe boeken

Knipoog

Tusschen kapitaal en arbeid

Samuel van Houten had als Kamerlid in 1871 de degens gekruist met minister-president Thorbecke toen hij met het initiatief kwam om kinderarbeid aan banden te leggen. Als voorman van de ‘jong-liberalen’ bestreed Van Houten de opvattingen van staatsonthouding die Thorbecke en zijn generatie liberalen steeds hadden gepropageerd. In 1872 verwoordde hij zijn kritiek op Thorbecke in de brochure De staatsleer van Thorbecke:
In den strijd tusschen kapitaal en arbeid dreigt de laatste te worden onderdrukt. Bij de verdeeling van leertijd, werktijd en rusttijd worden de krachten der machinerien en de eischen der concurrentie, niet de krachten van den werkman en de eischen der ontwikkeling van hem en zijn gezin tot maatstaf gesteld.'
(13.05.24)

Bekijk oude afleveringen Knipoog