De Tweede Kamer heeft een motie van Mirjam Bikker (CU) aangenomen dat de Kamer na de verkiezingen haar termijn van vier jaar in principe moet uitdienen en dat de val van een kabinet dus niet automatisch tot vervroegde verkiezingen hoeft te leiden.
De motie van Mirjam Bikker werd medeondertekend door Tijs van den Brink (CDA) en André Flach (SGP). Het idee lijkt geïnspireerd door de crisissfeer de afgelopen tijd rond het Kabinet-Jetten, maar de motie werd al vóór het zomerreces ingediend.
Volgens de indieners gaat het er met name om dat de snelle opeenvolging van verkiezingen het voeren van een stabiel beleid op de langere termijn in de weg staat. Vanaf 2002 telde Nederland tot de komst van het huidige kabinet acht kabinetten en acht verkiezingen. Alleen het Kabinet-Rutte II zat de rit van vier jaar uit en alleen tussen de kabinetten Balkenende II en III zaten geen verkiezingen.
Dat er na de val van een kabinet een nieuwe Tweede Kamer moet komen, staat overigens nergens in de wet. Het is een in de praktijk gegroeide regel die wel eens de vertrouwensregel wordt genoemd: de Tweede Kamer of (een deel van) de coalitiepartijen zegt het vertrouwen in het kabinet op. Vervolgens biedt het kabinet zijn ontslag aan bij de koning en wordt demissionair. De praktijk dat daar bijna automatisch nieuwe verkiezingen op volgen, wil de motie tegengaan.
Een ander belangrijk aspect in de motie is dat alle andere gekozen organen in Nederland een vaste zittingstermijn hebben en geen vervroegde verkiezingen kennen. Mirjam Bikker zegt daarover in NRC van 11 november: ‘Alle andere lagen zijn hieraan gewend. De Tweede Kamer is de uitzondering en niet een gunstige uitzondering. Daar moest maar eens verandering in komen.’
De motie creëert ruimte voor een ‘tussenformatie’ door in artikel 11.1 van het Reglement van Orde aan de Kamer het woord ‘kan‘ te vervangen door ‘zal’. Het artikel luidt nu: ‘Na een tussentijdse val van het kabinet kan de Kamer beraadslagen over de wenselijkheid of richting van een nieuwe kabinetsformatie’.
Een meerderheid in de Tweede Kamer stemde voor de motie, waaronder de drie coalitiepartijen. Na de val van een kabinet zal er voortaan eerst moeten worden gesproken over een politieke oplossing zonder meteen verkiezingen uit te schrijven.
