Begin november heeft de Tweede Kamer ingestemd met het instellen van een nieuwe Kamercommissie die moet gaan adviseren over de grondrechtelijke en constitutionele aspecten van de wet- en regelgeving.
Op 13 december 2023 nam de Tweede Kamer de motie-Omtzigt aan om een Tijdelijke commissie Grondrechten en constitutionele toetsing in te stellen. Achterliggende gedachte was dat de Tweede Kamer aan de hand van zo’n toetsing het wetgevingsproces kan bijsturen en verbeteren. De commissie zou worden ingesteld voor de duur van deze parlementaire periode.
Dit voorjaar benoemde de Tweede Kamer een werkgroep om het instellingsbesluit van de nieuwe tijdelijke commissie voor te bereiden. Begin oktober bracht de werkgroep onder voorzitterschap van Michiel van Nispen (SP) verslag uit. De werkgroep zei in de functie van de nieuwe tijdelijke commissie veel overeenkomsten te zien met een parlementaire onderzoekscommissie.
De Kamer heeft op 5 november 2024 ingestemd met het instellingsbesluit van een commissie die de wet- en regelgeving aan de Grondwet gaat toetsten en de Kamer hierover zal adviseren. De commissie moet ervoor zorgen dat de Tweede Kamer eventuele misstanden vóóraf uit de wet kan halen. Zo’n toetsing kan ervoor zorgen dat de wetgeving al in het wetgevingsproces kan worden bijgestuurd en verbeterd.
- De Tijdelijke commissie Grondrechten en constitutionele toetsing kan de Tweede Kamer adviseren bij wetsvoorstellen, verdragen en wetgevende voorstellen van de Europese Unie.
- De commissie mag ook advies uitbrengen over bijzondere constitutionele aangelegenheden, zoals bij de inlichtingenplicht (art. 68 Gw) en bij de toepassing van het staatsnoodrecht.
- De commissie mag de Tweede Kamer gevraagd en ongevraagd adviseren.
- De Tweede Kamer gaat na een jaar het functioneren van de commissie evalueren.
Het instellen van de tijdelijke commissie is een eerste stap op de lange weg die nog te gaan is om de constitutionele toetsing in Nederland formeel te kunnen regelen. Hiervoor zal uiteindelijk art. 120 Gw moeten worden geschrapt die het beoordelen van de grondwettigheid van wetten en verdragen door de rechter expliciet verbiedt.
In het actuele nieuws bij de Preambule van de Grondwet houden we de ontwikkelingen bij rond de constitutionele toetsing in Nederland.
