• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Raad van State adviseert over grondrechten tijdens coronacrisis

Er ontstond de afgelopen weken onrust over de grondrechtelijke aspecten van coronamaatregelen. Onlangs kwam de Raad van State met een advies.

Om verdere verspreiding van het coronavirus te voorkomen is de regering sinds 23 maart met allerlei beperkende maatregelen genomen. Na verloop van tijd kwam er steeds meer kritiek op de maatregelen, zie De coronacrisis en de grondrechten (2).
Centrale vraag was hoe deze maatregelen zich verhielden tot de Grondwet. De Tweede Kamer heeft begin mei de Raad van State gevraagd hierover met een advies te komen. Dit is op 25 mei 2020 gepubliceerd.

Volgens de Raad van State werd de regering in maart geconfronteerd met een opgave van ongekende complexiteit. De raad zegt veel waardering te hebben voor de manier waarop het kabinet hiermee is omgegaan.
Vervolgens staat de Raad van State stil bij de eisen die de Grondwet stelt. Volgens de Grondwet moeten beperkingen van de grondrechten in alle gevallen herleidbaar zijn tot een specifieke wet die dat mogelijk maakt. Door bepaalde grondrechten via de noodverordeningen te beperken heeft de regering dan ook niet voldaan aan de grondwettelijke eisen. Dat de regering in deze crisissituatie in eerste instantie volstaan heeft met een meer algemene wettelijke grondslag, noemt de Raad van State echter verdedigbaar.

De regering heeft volgens de Raad van State eind april terecht besloten om een tijdelijke wet te maken die op korte termijn de noodverordeningen gaat vervangen. Het is duidelijk dat de coronacrisis langere tijd gaat duren en dat beperkende maatregelen voorlopig nog nodig zullen blijven. Daarvoor biedt een wet een steviger juridisch fundament.
Een van de beperkingen kan volgens de Raad van State de toets der kritiek sowieso niet doorstaan. Een noodverordening mag nooit een basis bieden voor een verbod op samenkomsten in de strikte privésfeer.

De Kamer had ook gevraagd hoe de Raad van State tegen de democratische controle van het beleid aankeek staat. De raad stond in zijn advies uitgebreid stil bij stil bij de bevoegdheden die de voorzitters van de 25 veiligheidsregio’s bij de uitvoering van de anti-coronabeperkingen hebben. De democratische controle op hun activiteiten is op dit moment zeer beperkt.
Omdat de noodverordeningen van de veiligheidsregio’s gebaseerd zijn op de aanwijzingen van de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, is een belangrijke rol weggelegd voor de controle door het parlement, hoewel het parlement feitelijk geen formele positie bij het beoordelen van de inhoud van de noodverordeningen. Naarmate de crisissituatie langer voortduurt, is een gebrek aan formele parlementaire betrokkenheid bij het beperken van grondrechten steeds minder aanvaardbaar, vindt de Raad van State en daarom is het goed dat de regering binnenkort met een wetsvoorstel komt.

Tekst Voorlichting over grondwettelijke aspecten van (voor)genomen crisismaatregelen

 

EERDERE BERICHTGEVING OVER CORONA EN GRONDRECHTEN

Nieuwsarchief

Uitgelicht

 


Kraakhelder

Een dag voor de installatie van de nieuwe Tweede Kamer op 31 maart 2021 twitterde Pieter Omtzigt:
Morgen zal ik aanwezig zijn bij de installatie van de nieuwe Kamer en mijn zetel als Kamerlid innemen. Vergeet niet, ik zit er niet voor mijn eigen kiezers of voor het CDA. Artikel 50 van de Grondwet is kraakhelder. De Staten-Generaal vertegenwoordigen het gehele Nederlandse volk. Volksvertegenwoordiger is het hoogste ambt dat we kennen in dit land.
De opgaven waar we als land voor staan zijn enorm. Door COVID-19 zitten we in de grootste crisis sinds WOII, de wooncrisis. En er zijn grote problemen met macht en tegenmacht die om oplossingen vragen. Dat begint bij een parlement dat zijn controlerende functie serieus neemt.  (21.03.30)

Knipoog

 

Geruststellend

In het artikel 'De eerste crisis was de pandemie, de tweede de bestrijding' in de Volkskrant van 30 januari 2021 verzuchtte Martin Sommer:
‘Nederland presteert dus niks, maar de geruststellende gedachte is dat alles volgens plan verloopt.' (02.02.2021)

 

NET VERSCHENEN

Voermans Wim Voermans,
Het land moet bestuurd worden

Hoogleraar staatsrecht Wim Voermans publiceert regelmatig over politiek en bestuur in de Nederlandse polder. In zijn nieuwste boek komt hij tot de conclusie dat er sprake is van paalrot in de pijlers van de Nederlandse democratie. Politici weigeren volgens hem onder ogen te zien dat het de hoogste tijd is zaken te veranderen. Voermans schrijft dat de professionalisering ervoor zorgt dat onze bestuurders zich steeds meer kunnen onttrekken aan de controlerende macht van de volksvertegenwoordiging. 'Polderend gaat de democratie ten onder', schreef NRC boven een artikel over het boek.

Kijk hier voor meer nieuwe publaties