• Website over de 23 grondrechten in de Nederlandse Grondwet
 

Eindrapport Staatscommissie Parlementair stelsel verschenen

Na bijna twee jaar werken heeft de Staatscommissie Parlementair stelsel haar eindrapport Lage Drempels, hoge dijken aangeboden aan minister Ollongren van Binnenlandse Zaken.

Belangrijkste conclusie van de commissie onder leiding van de Noord-Hollandse commissaris van de Koning Johan Remkes is dat er aanpassingen nodig zijn om de Nederlandse democratie voorbereid te laten zijn op de toekomst.

Minister Ollongren gaat met het rapport naar het kabinet om te bespreken wat er met de voorstellen van de commissie gaat gebeuren. Als ze daar een besluit over genomen hebben, schrijft de minister daarover een brief aan de Tweede Kamer. De minister beloofde bij de presentatie dat de kabinetsreactie dit voorjaar te verwachten is.

OVERZICHT BELANGRIJKSTE AANBEVELINGEN

Voorstellen versterken democratie

  • De commissie wil de kiezers bij de Tweede Kamerverkiezingen de mogelijkheid geven om óf op de hele lijst van een partij te stemmen óf op één persoon van die partij. Zo zal de band tussen kiezers en gekozenen versterkt kunnen worden, denkt de commissie.
  • Na de verkiezingen wijst op dit moment de Tweede Kamer een formateur aan om een nieuw kabinet te gaan vormen. De commissie vindt dat de kiezers op de dag van de Tweede Kamerverkiezingen ook zélf de formateur van het nieuwe kabinet moeten kunnen kiezen. Kandidaat-formateurs kunnen vóór de verkiezingen duidelijk maken met welke partijen zij samen in een kabinet willen gaan zitten.
  • De commissie pleit voor de invoering van het correctief bindend referendum om de Nederlanders de mogelijkheid te geven zelf iets over sommige wetten te kunnen zeggen. Correctief betekent dat de kiezers een wet kunnen tegenhouden die al door de Tweede en de Eerste Kamer is aangenomen. Om dit te bereiken moet een meerderheid bestaande uit meer dan eenderde van de kiesgerechtigden tegen de wet stemmen.

Voorstellen versterken democratische rechtsstaat

  • De commissie pleit voor het instellen van een Constitutioneel Hof dat wetten aan de klassieke grondrechten uit de Grondwet mag toetsen. Zo zullen burgers beter beschermd kunnen worden tegen wetten die mogelijk inbreuk maken op hun grondwettelijke rechten.
  • De commissie wil de kennis en vaardigheden van de burgers over democratie versterken, bijvoorbeeld door op school verplicht aandacht te besteden aan democratie en rechtsstaat. De staatscommissie stelt ook voor om voortaan op 5 mei de Nationale Dag van de Vrijheid te vieren.
  • Politieke partijen moeten zich in hun verkiezingscampagnes aan strengere regels houden. Zodat moet het de ontvanger onmiddellijk duidelijk zijn wie de afzender is van politieke advertenties en wie ervoor heeft betaald. Ook moet er een limiet komen aan giften aan politieke partijen.
  • De commissie vindt dat het in het uiterste geval mogelijk moet zijn partijen te verbieden. Bijvoorbeeld als de partij oproept tot geweld of discriminatie. Voor zo’n verbod moeten er duidelijke regels komen. De commissie wil deze opnemen regels in een nieuwe Wet voor de politieke partijen.

Voorstellen versterking parlement

  • De commissie adviseert dat de Tweede Kamer vaker zelf onderzoek in de samenleving moet gaan doen en dat zij daarbij extra ondersteuning moet krijgen.
  • Als het aan de commissie ligt, krijgt de Eerste Kamer het zogeheten terugzendrecht. Als de Tweede Kamer een wetsvoorstel aanneemt, gaat het naar de Eerste Kamer. Stel dat de Eerste Kamer problemen in het voorstel ziet, dat heeft deze op dit moment slechts twee mogelijkheden: óf de wet helemaal wegstemmen óf wetsvoorstel ondanks de problemen toch maar goedkeuren. Het terugzendrecht geeft de Eerste Kamer een extra mogelijkheid: namelijk de wet verbeteren en terugsturen naar de Tweede Kamer die vervolgens beslist men deze aanpassingen accepteert.

Volledige tekst eindrapport 'Lage Drempels, hoge dijken' Staatscommissie Parlementair stelsel

 

EERDERE BERICHTGEVING STAATSCOMMISSIE

Nieuwsarchief

Uitgelicht


Statenverkiezingen in Caribisch Nederland
In 2010 zijn Saba, Sint-Eustatius en Bonaire bijzondere gemeenten van Nederland geworden. Bij deze operatie werd vergeten om de drie bij een provincie in te delen met als gevolg dat de Nederlandse staatsburgers daar niet in de gelegenheid zouden zijn om (indirect) hun stem uit te brengen voor de Eerste Kamer.
Om het probleem op te lossen is de Kieswet aangepast en daarvoor moest in 2017 ook de Grondwet veranderd worden. Aanvankelijk was het plan om de drie betrokken eilandsraden mee te laten stemmen voor de Eerste Kamer. Daar deed zich echter de moeilijkheid voor dat net als bij de gemeenteraden ook niet-Nederlanders voor de eilandraden mogen stemmen, terwijl voor de Statenverkiezingen het Nederlanderschap een vereiste is.
Voor de drie kleine Caribische eilanden is daarom een aparte verkiezing in de Kieswet bedacht. Tegelijk met de eilandsraadverkiezingen mogen de kiesgerechtigden met een Nederlandse nationaliteit op de eilanden ook hun stem uitbrengen voor een ‘kiescollege’. Dit college heeft als enige taak mee te doen aan de Eerste Kamer-verkiezingen. Samen zijn de drie eilanden goed voor 0,11 Kamerzetel.
(gepubliceerd op 19.03.2019)

Knipoog

Een groot misverstand

Op 26 maart 2019 is filosoof Daan Roovers benoemd tot de nieuwe Denker des Vaderlands. Die dag stond ze in een interview met Trouw onder andere stil bij de vrijheid van meningsuiting die in artikel 7 van onze Grondwet vastligt.
Er bestaat volgens Daan Roovers een groot misverstand rond het begrip:
Mensen denken dat elke uitspraak of elk vooroordeel dat je uitspreekt bijzondere bescherming verdient. Dat is denk ik een groot misverstand. De vrijheid van meningsuiting is een politiek recht van burgers ten opzichte van de overheid. Niet van kinderen ten opzichte van hun ouders, of van burgers ten opzichte van elkaar. En bij die vrijheid hoort trouwens dat je bereid bent om je mening ter discussie te stellen en kritiek van anderen aan te neme. Dát is het publieke debat.
(gepubliceerd op 26.03.2019)